Anne ve babalar dijital dünyada da ebeveynlik yapmalı
ABD’li teknoloji firması OpenVault’a nazaran, pandemi mühletince karantina ve uzaktan eğitim üzere nedenlerden ötürü insanların internet …
ABD’li teknoloji firması OpenVault’a nazaran, pandemi mühletince karantina ve uzaktan eğitim üzere nedenlerden ötürü insanların internet kullanımı yaklaşık yüzde 50 arttı.
Uzmanlar, çocuk ve gençlerin internette geçirdiği müddetin planlı ve denetimli olması, günlük birkaç saati aşmaması gerektiğine dikkati çekiyor.
Teknoloji ve dijital mecraların günden güne geliştiği bir süreçte anne ve babaların çocuklarının çevrim içi güvenliğini sağlamak için ebeveyn denetim yazılımlarından faydalanması ve birlikte kaliteli vakit geçirmenin yollarını araması gerektiği vurgulanıyor.
Konya Ticaret Odası (KTO) Karatay Üniversitesi Çocuk Eğitimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Hatice Yalçın, açıklamada, anne ve babaların, çocuklarını dijital medya ve teknoloji araçlarının kullanımı konusunda erken yaştan itibaren eğitmesinin büyük kıymet taşıdığını, çocuklarına bu araçları planlı bir halde kullandırması gerektiğini söyledi.
Bilhassa pandemi ile birlikte hayatımıza gören uzaktan eğitim sürecinde ebeveynlerin, çocuklarının ekran başında kaldığı mühlet konusunda baş karışıklığı yaşadığını söz eden Yalçın, “Aslında uzaktan eğitim sürecinde anne babalar kimi temel prensiplere dikkat ederse korkulduğu kadar önemli ziyanlar oluşmayabilir.” dedi.
KATI HUDUTLAR YERİNE ESNETİLMİŞ KURALLAR
Çocuklara katı sınırlamalar koymak yerine esnetilmiş kurallarla bu sürecin yönetilmesi gerektiğini belirten Yalçın, çocuklara erken yaşlarda dijital alışkanlıklar ve farkındalık kazandırılması gerektiğini vurguladı.
Yalçın “Ülkemizde birden fazla yetişkin, dijital medya okuryazarlığı konusunda şuurlu değil. Güzel yönlendirilmeyen çocuklar, dijital ortamda savunmasız oluyor ve istismar edilebiliyor. Çocukla birlikte vakit idaresi yapılması çok değerli. Çocuk kaç yaşında olursa olsun toplumsal medya kullanma sıklığını, ekrana bakma müddetini ve çevrim içi oyun oynama müddetini kendisi planlamalı.” diye konuştu.
Çocuğun kendi güzelliği için karar almasında anne ve babanın onu yönlendirebileceğini söz eden Yalçın, çocuğa eleştirel düşünme yeteneği kazandırmanın da muhtemel ziyanları en aza indireceğini söyledi.
“Çocuk, ekrandaki bir içeriğin eksik yahut yanlış olabileceği kuşkusunu taşımalı. İçeriği sorgulamayı öğrenmeli, uygun olmayan bilgilere karşı kuşku duyma alışkanlığı olmalı. Berbat niyetli bireylerin onu yönlendirebileceği konusunda dikkatli olmalı, hangi bilgileri paylaşmaması gerektiği konusunda bilinçlendirilmeli” diyen Yalçın, şifre seçimi üzere siber güvenlik konusunda ailelerin çocuklarını yönlendirmesi gerektiğini kaydetti.
DİJİTAL ARAÇLAR GÜZEL YAHUT MAKUS DEĞİLDİR
Hatice Yalçın, ailelerin dijital mahremiyet konusuna da dikkat etmesi ve çocuklarını korurken onların özgürlüğünü kısıtlayacak aksiyonlardan kaçınması gerektiğini belirterek, “Her çocuk, farklı bir birey ve anne babası dahi olsa çok özel bilgilerini vermek istemeyebilir.” dedi.
Ebeveynlerin çocuk kilidi ve ve ebeveyn denetimi üzere uygulamalarla çocukları için inançlı bir ortam sağlayabileceğini vurgulayan Yalçın, ekran müddeti belirleme, kısıtlı mod koyma ya da direkt bildirileri kısıtlama üzere güvenlik tedbirleri ile bir denetim düzeneği sağlanabileceğini aktardı.
Yalçın, pandemi mühletince dijital medyanın şuurlu kullanılması halinde ne kadar yararlı olduğunun görüldüğünü söz ederek, dijital araçların, yaşamı kolaylaştırdığını ve bilgiye erişimi hızlandırdığını, özgürce ve yepisyeni teşebbüsler yapılabildiğini, alışverişin kolaylıkla halledildiğini anlattı.
“Dijital irtibat araçları tek başına faydalı yahut ziyanlı değil, tesirlerine daha farklı açılardan bakmak ve anne babaları çok da endişelendirmemek gerekiyor. Yanlışsız yönlendirmeler yapılırsa dijital teknolojiler, çocukların dijital irtibat maharetlerini geliştirmelerine, toplumsal etraflarının gelişmesine ve yaratıcılıklarının artmasına imkan sağlar” diyen Yalçın, ailelerin baskı yerine yaratıcı uygulamalara yönelmesini tavsiye etti.
Yalçın, “Örneğin, aile bireyleriyle birlikte bir müzik ya da bir tiyatro oyunu sahnelenebilir. Ekranda açılan bir müzikle birlikte spor yapılabilir. Karaoke çok eğlendirir. Şiddet içerikli bir oyun yerine eğitici bir oyun önerilip ailedeki bireylerle birlikte oynanabilir. Çocuklar aileyle birlikte yaptıkları etkinliklerde ne yaptıklarına değil, nasıl yaptıklarına odaklanırlar. Vakit sınırlaması yaparak eğlenceli halde bilimsel bilgiler sunan siteleri incelemesi ve eğlenirken öğrenmesi sağlanabilir.” tabirlerini kullandı.
DİJİTAL EVEBEYNLİK
Dijital Bağlantı Uzmanı Dr. Nabat Garakhanova da ailelerin çocuklarına nasıl kaliteli vakit geçirebileceğini öğretmesi gerektiğini, bunu öğrenen çocukların bir mühlet sonra her alanda şuurlu davrandığını söyledi.
Garakhanova, internet servis sağlayıcılarının çocuklar için oluşturduğu Google Family ve YouTube Kids üzere paketler ile çocukların ziyanlı içeriklerden korunabileceğini aktardı.
Dijital mecralarda geçirilen vaktin kaliteli hale getirilebileceğini, dijital mecralarda çocukların motor gelişimlerini sağlamak ismine kurgulanmış oyunlar da olduğunu anlatan Garakhanova, “Burada en kıymetli pozisyon; aile… Ebeveynlerin artık dijital ebeveyn kavramına geçiş yapmış olması gerekiyor. Aksi takdirde çocuklar, tüm bunların da gereksiz olduğunu ve anne babasının onu anlamadığı bir boyuta geliyor.” dedi.
Bilgi Teknolojileri ve Irtibat Kurumu’nun çocuklar için oluşturduğu internet kullanım kılavuzunun aileler için değerli olduğuna işaret eden Garakhanova, bu kılavuzda çeşitli yaş kümeleri için uygun internet müddetleri ve planları olduğunu hatırlattı.
Kılavuza nazaran 2 ila 10 yaş ortası çocukların 1-2 saat ve denetimli, 10 ila 13 yaş ortası çocukların ise 2-3 saat aralığında internet kullanması gerektiğini belirten Garakhanova, 14 ila 16 yaş kümesinin çok tehlikeli olduğunu ve bu periyotta iyi-kötü alakasının hakikat aşılanması gerektiğini söyledi.
“Anne babalar, bu yaştaki çocukları gerçek dünyada olduğu üzere bilişim hataları konusunda da uyarmalı ve bilgilendirmeler yapmalı” diyen Garakhanova, ebeveynlerin dijital bir ebeveyn olabilmek ismine dijital okuryazarlık eğitimi almasına muhtaçlık olduğunu söyledi.
SİBER ZORBALIK
Nabat Garakhanova, anne ve babaların yenilikleri takip ederek onları uygulayabileceğini, kapalılık temel ve kurallarını anlayabileceğini, dijitalin sıkıntılarıyla baş edebileceğini belirterek, insanların dijital okuryazarlık düzeyine gelmesi halinde dijital mecraların nasıl kullanılması gerektiğini öğreneceğini tabir etti.
Çocukların dijital dünyada karşılaştıkları meseleleri aileleri yerine arkadaşlarına danıştığını, bu manada dijital ebeveynliğin çok değerli hale geldiğini vurgulayan Garakhanova, şunları kaydetti:
“Çocukların toplumsal medyada çok fazla vakit geçirmesi, kendi yaşlarına uygun olmayan reklamlarla müsabakası ve en kıymetlisi yaşadığı siber zorbalıkta kendisini anlamayacağını düşündüğü için ailesi yerine arkadaşlarından yardım istemesi ailelerin bu bahiste nitekim yardıma gereksinimi olduğunu gösterdi. Kimi aile bu duruma reaksiyon gösterip çocuğunu daha fazla kısıtlarken, kimi aile de çocuklarına nasıl daha yeterli yol gösterebileceğini öğrenmek için harekete geçti.”
