EVRİM KÜÇÜK
Türkiye üzere dünyanın en büyük 10 çelik üreticisi ortasında yer alan Brezilya’da fiyatlar son iki aydır süratli bir yükseliş içinde. Hazirandan bu yana Brezilya çeliği yüzde 20 yükselerek ton başına yaklaşık 580 dolara çıktı. Talebin beklentilerden süratli toparlanması nedeniyle fiyat artışının ekim ayında da süreceği kestirim ediliyor. Brezilya yıllık 30 milyon tonun üzerinde üretimiyle Türk çeliğinin rakipleri ortasında. Ayrıyeten Türkiye’nin bu ülkeye ihracatı da bulunuyor. Şu an iç piyasada Brezilya çeliğinin Türk çeliğinden iskontolu satıldığı belirtiliyor.
Koronavirüs salgını krizi sonrasında Brezilya çeliğine beklenenden daha güçlü talep gelmesi, buna rağmen ham çelik üretiminin tecrit önlemlerine bağlı olarak düşmesi, iç piyasada tedarikin yavaş bir toparlanma göstermesine neden oluyor. Arz ve talep ortasında yaşanan bu dengesizlik, haziran ayından bu yana toplamda çelik eserleri fiyatlarında yaklaşık yüzde 20 oranında artışa yol açtı. Pandemi çelik tüketimini düşürmüş, üreticiler yıllık talepte en az yüzde 30 oranında bir daralma bekleyerek nisan ve mayıs aylarında kapasite kesintisine gitmişti. O periyotta otomotiv dalında üretimin durma noktasına gelmesi, inşaat bölümünde büyük bir yavaşlama görülmesi nedeniyle çelikte süratli bir canlanma uzak bir ihtimal olarak görülüyordu. Yılın birinci çeyreğinde Brezilya’nın GSYİH’si yüzde 2.5 gerilemiş, ikinci çeyrekte ise düşüş yüzde 9.7 olarak kaydedilmişti.
Birçok dalda talep hareketlendi
Lakin otomotivde işler hala güzel gitmemesine rağmen inşaat, rüzgar-güneş gücü, beyaz eşya, yol ve tarım ekipmanları üzere birçok dalda olağanlaşma yaşanması çelik talebini bir anda hareketlendirdi. Distribütörler azalan stoku yerine koymak için dökümhanelerden yüklü alım yapmaya başladı.
Olağanda iki üç hafta olan teslimat tarihlerinde ise üç-altı haftaya varan aksamalar yaşanmaya başladı. Birtakım distribütörler, neredeyse aralık ayına kadar esere erişimin imkansız hale geldiğinden yakınıyor. Bilhassa 4 mm, 5.5 mm ve 6.5 mm inşaat demiri almanın güçleştiğini anlatan inşaat firmaları, çelik düşüncesi nedeniyle kimi projelerin ertelenmesinin gündeme geldiğini aktarıyor.
Türk ve Çin eserlerine karşı iskontolu satılıyor
Bu kaideler altında çelik üreticileri marjlarını artırmak ve Brezilya limanlarındaki ithal eser fiyatlarıyla istikrar sağlamak için fiyatlarını yükseltiyor. Brezilya Reali’nin dolar karşısında paha kaybetmesi ve memleketler arası piyasalarda fiyatların artmasının da tesiriyle spot piyasada fiyat artışları hızlandı. Yılbaşından bu yana Brezilya sıcak haddelenmiş rulonun (HRC) fiyatı eylülün birinci haftası prestijiyle yılbaşından bu yana yüzde 28.2 artarak 3.090 real/ton yani 583 dolar/ton düzeyine çıktı. S&P Küresel Platts tarafından yapılan hesaplamalara nazaran fiyatlar hala Çin çeliğine nazaran yüzde 10’dan fazla iskontoyla satılıyor.
10 mm inşaat demirinde ise yüzde 18 ralli yaşandı, fiyatlar 2.805 real (529 dolar) seviyesine çıktı. Lakin fiyatların hala Brezilya limanlarında Türk inşaat demiri için teslimat fiyatının yüzde 14 altında kaldığı belirtiliyor. Eylül ayı sevkıyat siparişlerinin tamamlandığını belirten kaynaklara nazaran, ekim ayında fiyatlarda yüzde 10-15 daha artış yaşanması mümkün.
“Demir cevherinde gücümüzü koruyoruz” bildirisi
Çin’in giderek artan demir cevheri talebi piyasalarda kaygı yaratıyor. Ülkenin en büyük tedarikçilerinden Brezilya ise Çin’in demir cevheri talebini karşılama kapasitesi konusunda endişeye kapılacak bir durum olmadığı teminatı veriyor. İnşaat ve imalat bölümünün on yıl evvel görülen faaliyet düzeylerine ulaşmasıyla demir cevheri fiyatları geçen hafta altı buçuk yılın en yüksek düzeyini vurdu . Geçtiğimiz üç ayda Çin’in demir cevheri ithalatı yıllık yüzde 20 artarken, yılbaşından bu yana artış ise geçen yılın birebir devrine nazaran yüzde 11 olarak gerçekleşti. Brezilya Jeoloji, Madencilik ve Maden Dönüşüm Bakanı Alexandre Vidigal’in verdiği bilgiye nazaran ülkenin madencilik şirketlerinin yaptığı üretimin pahası 2020’nin 2. çeyreğinde birinci çeyreğe oranla yüzde 9 7.5 milyar dolara çıktı. Ülkenin maden üretiminin yüzde 59’unu temsil eden Brezilya’nın demir cevheri ihracatı, 2020 yılının birinci çeyreğine nazaran yüzde 6 güçlenerek 5 milyar doları buldu. Brezilyalı madencilik devi Vale, ihracatın temmuzda aylık bazda yüzde 60 artarak 33.4 milyon tona ulaşmasıyla salgın öncesi seviyedeki operasyonlarına geri dönüyor.
Vidigal, “Bunlar, kesimin toparlanma eğilimine işaret eden ve maden sanayisinin ülkenin ekonomik güzelleşmesinde değerli bir rol oynayabileceği konusundaki beklentimizi güçlendiriyor” dedi.
Kapasite kullanımı yüzde 60 ile düşük düzeylerde
Ulusal çelik enstitüsü Aço Brasil’e nazaran, mahallî pazardaki güzelleşmeye karşın, şu an 51.5 milyon ton/yıl olan ham çelik konseyi kapasite kullanımı oranı yüzde 60.5 ile epeyce düşük bir düzeyde. Nisan ayında bu oran yüzde 42,2’ye kadar düşmüştü. Uzmanlara nazaran Brezilya çelik üreticileri için sürdürülebilir düzey, 2008’den beri görülmeyen yüzde 80. Salgının en ağır olduğu devirde Brezilyalı çelik üreticileri yüksek fırınlardan 13’ünü kapatırken, bunlardan yalnızca dördü kademeli olarak yine faaliyete geçti. Aço Brasil datalarına nazaran, ocak-temmuz devrinde Brezilya ham çelik üretimi geçen yılın birebir periyoduna nazaran yüzde 14 düşüşle 17,1 milyon ton olarak gerçekleşti. Tıpkı periyotta haddelenmiş eser üretimi yıllık yüzde 13 düşüşle 11,7 milyon ton olurken, satışa sunulan yarı mamul üretimi ise yıllık bazda yüzde 9,3 düşüşle 4,8 milyon tona indi. Yurt içi satışlar ocak-temmuz periyodunda 10 milyon ton ile yıllık olarak yüzde 7,6 gerileme kaydetti. Kelam konusu periyotta ulusal görünür çelik eserleri tüketimi, 2019 yılının tıpkı devrine nazaran yüzde 8,2 düşüşle 11,2 milyon ton olarak gerçekleşti. İthalat ise yıllık yüzde 18,5 düşüşle 1,2 milyon ton olarak kayıtlara geçerken, ihracat 2019 yılına nazaran yüzde 8,7 kayıp verdi.