Haber7- Enes Taha Ersen
Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki hak ve menfaat arayışı karşısında başta Yunanistan, Güney Kıbrıs ve Fransa olmak üzere pek çok devlet karşı duruş sergiliyor. Bilhassa düşmanca siyasetlerini açıklıkla, sakınmadan yüksek sesle söz edebilen bu devletler; Türkiye’yi burada durduramamaktan şikayetçi. bilhassa Yunanistan’ın çalınmadık kapı bırakmadığı, Güney Kıbrıs’ın görüşmedik dünya başkanı kalmadığı bir ortamda Türkiye tüm mani ve baskılara karşın haklı yolundan şaşmadan ilerlemeye devam ediyor.
Kendi kurduğu sismik araştırma ve sondaj filosuyla güç piyasasının mukadderatını tayin etmede değerli bir rol üstlenecek olan Türkiye Doğu Akdeniz’deki kararlı duruşundan vazgeçmiyor. Bilhassa alandaki faal faaliyetlerine her geçen gün bir yenisini daha ekleyen Türkiye hem alanda hem de masada karşısındaki güçlere karşın ilerleyişinden vazgeçmiyor. Libya ile yapılan Münhasır Ekonomik Bölge Mutabakatıyla kazan kazan unsuruna dayanan edinimleri Türk hak ve menfaatleri doğrultusunda elde edilirken, Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın bu noktadaki yeni korkusu Türkiye’nin Mısır ile imzalayacağı mümkün bir MEB muahedesi.
Mavi Vatan doktrininin mimarı olan Müstafi Tümamiral Cihat Yaycı, bahse ait akademik alandaki çalışmalarına devam ederken, Mısır ile imzalanabilecek mümkün MEB’i Haber7.com’a kıymetlendirdi.
KARŞILIKLI KIYILAR MUTABAKATI
Müstafi Tümamiral Cihat Yaycı, bahse ait çalışmalarını askeriyeden akademik alana taşıdı. Yıllardır hem askeri hem de akademik alanda faaliyet gösteren Yaycı, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki hak ve menfaatlerinin korunması ve tüm dünyaya ilan edilmesi için karşılıklı kıyıları bulunan ülkelerle mutabakatların yapılması gerektiğini bir kere daha lisana getirdi. Bilhassa bu sonların nasıl belirlendiğine ait değerlendirmelerde bulunan Yaycı, yapılan çalışmaları anlattı:
“Doğu Akdeniz’de malum bir Münhasır Ekonomik Bölge haritamız var. Buradaki sonlar karşılıklı kıyıdaş ülkelere nazaran çizilip belirlendi. Öncelikle hangi ülkelerle kıyımız olduğunu belirlememiz gerekiyor. Türkiye 2009 yılına kadar sırf Mısır ile kıyısı olduğunu düşünüyordu. Karşılıklı kıyı hukuku konusundaki çalışmalar yetersizdi. Dünya küresinin üzerinde Türkiye’nin eğimli durduğunun da farkında değildik. 1,5 dereceye yakın bir eğim var burada, bu da yaklaşık yüzde 20-22’ye yakın bir eğime tekabül ediyor. Artık bu eğim sonucunda Türkiye’nin sırf Mısır ile değil, Libya, İsrail, Filistin, Lübnan ve yan hudut olarak da Suriye ile deniz sonları olduğu tespit edildi. Karşılıklı kıyı devletleri olarak da Libya, Mısır, İsrail, Filistin, Lübnan ile karşılıklı kıyılarımız bulunuyor. Biz bu karşılıklı kıyıları tespit ettikten sonra orantılılık, coğrafyanın üstünlüğü, ana karaların üstünlüğü, demografik bilhassa ile hakkaniyet unsurları çerçevesinde deniz hudutlarının belirlenmesi konusunda kapsamlı çalışmalar hesaplarımızda yer almaktadır.”
TÜRKİYE BASKISI 17 BİN 500 KİLOMETRE KARE ALAN KAYBETTİRDİ
Doğu Akdeniz’de son periyotta yaşanan tansiyonun en kıymetli aktörlerinden biri olan Yunanistan’ın son olarak Mısır ile imzaladığı MEB’i de kıymetlendiren Yaycı, Mısır’ın burada 11 bin 500 kilometrelik alan kaybettiğini belirtti.
Bilhassa bu noktada 15 yıldır devam eden görüşmelerin, Türkiye’nin Libya ile ilan ettiği MEB’in çabucak sonrasında gelmesine değinen Yaycı, süratlice yapılan bu muahede sonucunda Mısır’ın neredeyse iki Kıbrıs büyüklüğünde sahayı Yunanistan ve GKRY’e vermek durumunda kaldığını belirtti:
“Muhataplarımızdan Libya ile 27 Kasım 2019’da deniz yetki alanları mukavelesi imzaladık. Geriye kalan devletlerden Mısır ile de bir ekip görüşmeler oldu. Ancak bunlar tamamlanamadı. Mısır Maalesef Yunanistan ile muahede sağladı. Lakin Yunanistan ile Mısır’ın Muahedesi, Mısır ile Türkiye’nin muahede yapmasından 6 bin kilometre karelik bir deniz yetki alanı kaybına neden oldu. Mısır Türkiye yerine Kıbrıs Rum Idaresi’yle de muahede imzalayarak 11 bin 500 kilometre karelik alan kaybı yaşadı. Yunanistan ile Mısır 15 yıldır görüşmeler yapıyor. Bunu Yunanistan Dışişleri Bakanı ile Başbakanı’nın onaylarıyla Yunanistan’ın resmi gazetesinde de yayınladılar.
Bu noktada Türkiye’nin Yunanistan’dan evvel MEB ilanı gerçekleştirmesinin tüzel manada Türkiye’nin elini rahatlatan atılım olduğuna da dikkat çeken Yaycı, bu durumun Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki haklı duruşun göstergesi olduğuna dikkat çekti:
“Anlaşmanın 15 yıl devam ettiğini biz burada görmüş olduk. İşte biz proaktif davranarak Libya mutabakatıyla, Mısır-Yunanistan mutabakatından daha evvel davranmış olduk. Şayet biz daha sonrasında imzalamış olsaydık, esasen Yunanistan ve Mısır mutabakatı imzalamış olacaktı, Türkiye’nin elinde hiçbir tüzel gerekçe/dayanak kalmayacaktı. Mısır ile Yunanistan ne kıymetine olursa olsun anlaşmak istedi. Yunanistan bu mutabakattaki pazarlıklar sırasında “Adalara kadar deniz yetki alanı” bulunduğunu söylüyordu. Lakin biz muahedeyi imzaladıktan sonra birden o görüşmeleri hızlandırıp “Ben menfaatlerimden vazgeçiyorum, adaları yetkili hudut olarak tanıyorum” dedi. Bununla birlikte 9 bin kilometre kare daha fazla deniz alanını Mısır’a vermiş oldu. Lakin bunun yanı sıra Mısır toplamda neredeyse iki tane Kıbrıs Adası büyüklüğündeki deniz alanını Mısır Güney Kıbrıs ile Yunanistan’a vermiş oldu.”
“MISIR İLE MUTABAKAT İMZALANMASI ÇOK ÖNEMLİDİR”
Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki hak ve menfaatlerini perçinleyecek kıymetli ögelerden birinin de Mısır ile ilan edilebilecek bir MEB’in olduğuna da değinen Müstafi Tümamiral, bu noktada Mısır kamuoyunun da Türkiye tarafından bilgilendirilmesi, bilinçlendirilmesi gerektiğine belirtti.
Bu noktada Yunanistan ile Mısır ortasında imzalanan MEB’in, Kahire’nin hak ve menfaatlerine muhalif olduğunun, Mısır halkının haklarının gasp edilmesi manasına gelmesi konusunun kamuoyu diplomasisiyle anlatılması gerektiğine işaret eden Yaycı şunları söyledi:
“Bizim Mısır kamuoyuna bunu çok âlâ anlatmamız lazım. Bu Mutabakatların Türkiye ile mutabakata varmak yerine, Mısır halkının menfaatlerine muhalif olduğunu söylememiz lazım. Mısır ile anlaşmak, Mısır’ın bu mutabakatlarını gözden geçirmesini sağlamalıyız. Yunanistan 2009’da Arnavutluk ile MEB mutabakatı imzalamıştı. Yeniden adaları tam yetkiyle donatmak istemiş, Arnavutluğa bunu kabul ettirmişti. Fakat Türkiye Arnavutluğa ne kadar büyük bir kayba uğradığını anlatınca ülkenin Devlet liderinin müracaatıyla Anayasa Mahkemesi, bu muahedeyi iptal etti. Bu kapsamda Mısır’a bu durum uygunca anlatılır, bu durumun Mısır menfaatlerine alışılmamış olduğu izah edilirse, bu muahedenin iptalinin önünde bir mani bulunduğunu ben düşünmüyorum. Bu Mısır’ın kendi iradesidir. Münasebetiyle Mısır ile irtibatta olunursa bir muahedenin alt edilmesi iki ülkenin de faydasına olacaktır. O bakımdan Mısır ile mutabakat imzalanması çok değerlidir.”
DOĞU AKDENİZ’E ÇİZİLEN MAVİ VATAN HUDUTLARI
Türkiye’nin Mısır kadar bölgedeki öteki kıyıdaş ülkeler ile de mutabakat yapması, muahede yapmasa dahi sonların belirlenip ilan edilmesi gerekliliğini belirten Yaycı, mutabakatların iç yüzünü ve ne manaya geldiklerini açıkladı.
İsrail ile yaşanan tansiyon üzerinden örneklemde bulunan Müstafi Tümamiral, muahede yapılmasa dahi, ilan edilecek/duyurulacak hudutların, alan ihlali olmadığı, hiç bir ülkenin alanına tecavüz manasına gelmediğini belirtti.
“İsrail ile muahede yapılır ya da yapılmaz. Bu hiç kıymetli değil. Ancak İsrail ile mutabakat yapılmışçasına biz sınırlarımızı belirlemeliyiz. Buna İsrail’in itiraz etmesi hiç bir formda kelam konusu değil. Zira biz bu sonu ilan ettiğimiz vakit, sonuçta şuandaki İsrail’in sahip olduğu deniz alanına girmiş olmuyoruz. Diyoruz ki “Bak seninle mutabakat yaparsak benim hududum bu olacak. Seninle benim aramda kalan bu deniz alanı aslında Güney Kıbrıs Rum Idaresi’nin haksızca elde ettiği yetki alandır. Bu alan da senin olmalıdır ” demiş oluyoruz. Onun için İsrail’in, Lübnan’ın şuanda deniz alanlarına tecavüz etmek üzere bir hudut deklaresinde bulunmamış oluyoruz. Tıpkı vakitte Mısır ve Lübnan’a da diyoruz ki “Siz bize yaklaşın, bu alanlar GKRY’nin değil, sizin olması gerekir”. Bir de İsrail ile mutabakatın mantığı Libya ile mutabakat yapmaktan farksızdır. Çizgiler zıt simetriktir. Mantık büsbütün birebirdir. Böylece Libya ile Doğu Akdeniz’deki Batı sonumuzu belirlerken, İsrail ile mutabakat yaparak da Doğu sonumuzu belirlemiş oluyoruz. Onun için yalnızca Mısır ile değil, İsrail ve öteki devletlerle de muahede yapılmalıdır. Ve bunu, onların da karına olduğunu onlara söylemeliyiz. Bu durumda Türkiye kazanır, öteki kıyıdaşlar kazanır. Aksi durumda buralarda haksızca GKRY ve Yunanistan deniz alanı elde etmiş olur.”
GÜNEY KIBRIS’TAN GELEN İTİRAF
Alanda yaşanan Türk aykırılığı nedeniyle Yunanistan ve Güney Kıbrıs üzere ülkelerin haksız yere başka ülkelerin sonlarını gasp edildiğini belirten Yaycı, bunun en değerli örneğinin 2012 yılında GKRY eski Dışişleri Bakanı’nın itirafıyla ortaya çıktığını tabir etti. Yaycı o vakaya ait şunları söyledi:
“GKRY eski Dışişleri Bakanı Rolandis 2012 yılında yaptığı bir açıklamada Mısır, Lübnan ve İsrail ile yaptıkları mutabakatta hak ettiklerinin dört katı deniz alanı kazandıklarını itiraf etti. Bu GKRY’nin üç bölge ülkesini de kandırdığını göstermektedir. Hem Mısır kamuoyunun, hem İsrail kamuoyunun, hem Filistin kamuoyunun hem de Lübnan kamuoyunun bu bahiste uyandırılması gerekir. Önemli bir kamu diplomasisi gerekmektedir.
Devletler pragmatiktir. O açıdan bunlara yararcı formda bakılmalı, o devletlerle irtibata geçilip, Türkiye ile yapılacak mutabakatların, Yunanistan yahut GKRY ile yapılacak mutabakatlardan daha fazla yararlı olacağı söz edilmelidir. Libya ile yaptığımız mutabakat sonucunda Libya en az 40 bin kilometre kare yararlı çıkmıştır Yunanistan ile yapacağı muahedeye göre. Şayet Yunanistan’a kalmış olsaydı 40 bin kilometre sırf o çizgi üzerinde kaybedilecekti. Onun için Türkiye adil ve hakça paylaşımdan yanadır. Türkiye deniz hukukundaki prensipler çerçevesinde yapılacak mutabakatlardan yanadır. Onun için bizim bu ülkelere bu gerçekleri anlatıp, ülkelerinin bizimle mutabakat yapmalarının yararlarına olacağını izah etmeli, diplomatik taraftan bir süreç başlatılması gerektiğini düşünüyorum.”
“SİSİ’YE KARŞIN İLAN EDİLEBİLİR”
Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’daki en büyük Türkiye karşılarından biri olan Sisi’ye de değinen Yaycı, Türkiye ile Mısır ortasında darbeci Sisi’ye karşın bir muahedenin ilan edilebileceğini söz etti.
Mısır’ın hak ve menfaatlerinin hukuka uydurularak Yunanistan/GKRY tarafından gasbedilmesi konusunun Türkiye aksiliği ile açıklanamayacağını söyleyen Yaycı, düşmanca tutumların bir kenara bırakarak Mısır halkının düşünülmek zorunda olduğunu belirtti:
“(Sisi’nin ve öteki ülkelerdeki Türk aykırılığının halka ve ülke menfaatlerine verdiği zarar) Bu tavrın ülke çıkar ve menfaatlerine ziyanlı olduğunu onlara anlatmamız lazım. Türkiye aykırılığı, kendi ülke ve menfaatlerine aksilik olmamalıdır. (Bu sorun Sisi’ye karşın tahlile kavuşturulabilir.) Çözülebilir zira hiçbir yönetici, kendi halkının menfaatini heba edemez. Şahsi düşmanlıklar, uyuşmazlıklar olabilir. Lakin devleti yönetenler öncelikle milletinin ve devletinin menfaatini düşünmek zorundadır.”
“DEVLETİMİZİN İZLEDİĞİ SIYASET SON DERECE YERİNDEDİR”
Türkiye’nin Mavi Vatan doktrini konusunda içinden geçtiği sürece de değinen Yaycı, bilhassa bölgede çevrilen oyunlara karşı Türkiye’nin şuurlu bir biçimde birlik ve beraberlik ruhuyla devletin ardında durması gerektiğini tabir etti. Bilhassa Devletin izlediği siyasetlerin yerinde olduğunu belirten Müstafi Tümamiral, Türkiye’nin alanda yürüttüğü siyasetinin herkes ile diyaloğa açık olduğunu savundu:
“Birincisi Devletimizin izlediği siyaset son derece yerindedir. İkincisi bu süreçte herkes ulusal birlik ve bütünlük içerisinde devletin gerisinde durmalıdır. Üçüncüsüyse ben Sayın Cumhurbaşkanımızın konuşmalarından şunu anlıyorum. Herkes ile oturup konuşmaya hazırız diyor. Münasebetiyle sayın Cumhurbaşkanımız “Türkiye şununla konuşmaz, bununla konuşmaz” demiyor. Ve bunu 27 Kasım 2019 Libya mutabakatının çabucak ardında yaptı. Hasebiyle ben Türkiye’nin görüşmeler yapmasının tarafında bir mani bulunduğunu düşünmüyorum. Türkiye kimseyle görüşmek istemiyor diye bir durumda değil. Türkiye ile görüşmek istemeyenler olabilir. Bizim de onlara bu durumu, oluşabilecek yararları anlatmamız gerekir. Bunun kendi millet, halk, devletlerinin menfaatlerine olacağını kamu diplomasisi ile anlatmamız lazım. Aslında onların bunu kendilerinin algılamış olması lazım lakin maalesef bu olmuyor. Bunu anlatmak Türkiye’nin üzerine düşüyor.”