Bu hafta piyasaların odağında ABD’de gerçekleştirilen 59. Başkanlık seçimi ve FED’in faiz kararı vardı. FED beklentilere paralel olarak siyaset faizinde değişikliğe gitmeyerek %0-0,25 bandında bıraktı. ABD’de resmi olmayan sonuçlara nazaran, Demokrat aday Joe Biden seçimi mevcut Lider ve Cumhuriyetçilerin adayı Donald Trump’ın önünde götürmesine rağmen kesin sonuç hala belirsizliğini koruyor. İngiltere Merkez Bankası siyaset faizini %0,10 düzeyinde sabit tutarken, varlık alım amacını 745 milyar sterlinden 895 milyar sterline çıkardı. Yurt içinde ise enflasyon ve imalat sanayi PMI bilgileri takip edildi. TÜFE, ekim ayında beklentilere paralel aylık %2,13 artarken yıllık enflasyon %11,89 olarak gerçekleşti. İmalat sanayi PMI endeksi ise ekim ayında bir evvelki aya kıyasla 1,1 puanlık artışla 53,9’a yükselerek, son 5 aydır 50 eşik düzeyinin üzerinde seyretmiş oldu. Bununla birlikte yurt dışında da imalat sanayi PMI verisi açısından ağır bir gündem takip edildi. Ekim ayı imalat sanayi PMI Almanya’da 58,2, Euro Bölgesi’nde 54,8, İngiltere’de 53,7, ABD’de 53,4 düzeyinde gerçekleşti. Haftaya müspet başlayan ve hafta genelinde olumlu yüklü bir görünüm sergileyen BİST100 Endeksi, %7,15 primle 1.192,0 puandan haftayı tamamladı. Merkez Bankası’nın peş peşe devam eden para siyasetinde sıkılaştırma ataklarına rağmen Dolar/TL üst taraflı hareketini sürdürerek bu hafta tarihi tepesini 8,5803 düzeyine taşırken, Euro/TL ise 10,2027 ile rekor tazeledi. Dünya genelinde hadise artışının huzursuz edici tesiri petrol fiyatları üzerinde baskı yaratmasıyla Brent tipi petrol hafta genelinde 36-42 dolar aralığında dalgalandı. Altın fiyatları ABD seçimlerine dair belirsizlikler tesiriyle süratli bir ivmeyle yükseliş trendine girerken altının onsu 1.960,4 dolar düzeyine kadar yükseldi; gramı ise ons fiyatındaki artış ve TL’deki sert paha kaybının tesiriyle 540,6 TL ile rekor kırdı. Türkiye’nin dolar bazlı 5 yıl vadeli CDS oranı haftaya 548,9 düzeyinden başlayarak hafta sonuna yanlışsız 512,9 düzeyine kadar geriledi. Yurt dışı yerleşik yatırımcılar 23-30 Ekim haftasında gerçek olarak (fiyat ve kur tesirinden arındırılmış) 116,6 milyon dolar pay senedi, 69,3 milyon dolar repo dahil Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) sattı. Yurt içi yerleşik gerçek bireylerin döviz mevduatı 221 milyar dolarla rekor kırdı.
- Haftanın birinci süreç gününe %0,66 artıda başlayan BİST100 Endeksi, beklentilerden âlâ gelen PMI verisi ve ihracat sayılarının tesiriyle günü %1,91 primle 1.133,6 puandan günü tamamladı. Türkiye 2 yıllık tahvil faizi %15,27, 10 yıllık tahvil faizi %14,60, ABD 10 yıllık tahvil faizi %0,874’ten haftaya başladı. Dolar/TL haftayı 8,35, Euro/TL 9,70 düzeylerinden açtı.
- Pazartesi günü açıklanan bilgilere nazaran, imalat sanayi PMI Endeksi, ekim ayında beklentilerden daha âlâ performans göstererek ekimde 53,9’a yükseldi. Bir evvelki aya nazaran 1,1 puan artan PMI endeksi, son 5 aydır 50 eşik düzeyinin üzerinde seyrederek ekonomik aktivitede toparlanmaya işaret etti.
- Genel ticaret sistemine nazaran, ihracat, ekim ayında %5,6 artışla 17,3 milyar dolar ile tüm vakitlerin en yüksek aylık sayısı olarak gerçekleşirken, ithalat sayıları ise %8,5 artışla 19,7 milyar dolar olarak gerçekleşti. Ekim ayında ihracatın, ithalatı karşılama oranı %87,9 oldu. Ocak-Ekim periyodunda ise ihracat geçen yılın birebir periyoduna nazaran, %9,08 azalışla 135 milyar 658 milyon dolar, ithalat ise %2,24 artışla 175 milyar 915 milyon dolar oldu. Ocak-Ekim periyoduna ihracatın ithalatı karşılama oranı ise %85,7 seviyesinde gerçekleşti.
- TCMB likidite idaresi kapsamında atılan sıkılaştırma adımları çerçevesinde, 3 Kasım 2020 tarihinden geçerli olmak üzere, Bankalararası Para Piyasası’nda bankaların borç alabilme limitlerinin sıfırlandığını ve Açık Piyasa Süreçleri kapsamında TL cinsi kira sertifikaları karşılığında kotasyon sistemiyle gerçekleştirilen gecelik vadeli repo süreçlerinin durdurulduğunu bildirdi.
- Pazartesi günü imalat kesimi PMI bilgi akışı açısından ağır bir gün olurken, ekim ayında Almanya’da 58,2 (Önceki:58), Euro Bölgesi’nde 54,8 (Önceki:54,4), İngiltere’de 53,7 (Önceki:53,3), ABD’de 53,4 (Önceki:53,3) düzeyinde gerçekleşti.
- ABD’de ekim ayında ISM imalat endeksi ise 59,3 olarak gerçekleşirken bir evvelki ay 55,4 düzeyindeydi. ABD’de açıklanan bir öbür bilgiye nazaran inşaat harcamaları eylülde aylık %0,3 artarken yıllık bazda ise %1,5 artış kaydetti.
- Salı günü TÜİK tarafından açıklanan bilgilere nazaran, ekim ayında enflasyon aylık %2,13, yıllık %11,89 oldu. Tüketici fiyat endeksinde yıllık en düşük artış %0,67 ile alkollü içecekler ve tütün kümesinde gerçekleşirken, aylık en yüksek azalış %0,09 azalış ile cümbüş ve kültür kümesinde oldu.
- Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) 2020 yılı Ekim ayında bir evvelki aya nazaran %3,55, bir evvelki yılın birebir ayına nazaran %18,20 ve on iki aylık ortalamalara nazaran %9,11 artış gösterdi. Endüstrinin dört ana bölümünden imalat endeksi yıllık %19,81, aylık %3,74 arttı. Yıllık en yüksek azalış %15,80 ile tütün eserleri endeksinde gerçekleşirken, aylık en yüksek azalış %6,09 ile ham petrol ve doğal gaz endeksinde gerçekleşti.
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası haftalık swap süreçlerinde kullanılan TL faizini %11,75’ten %13,25’e yükseltti.
- ABD’de fabrika siparişleri eylül ayında bir evvelki aya kıyasla %1,1 artarak 475 milyar dolara ulaşırken, sağlam mal siparişleri %1,9 artışla 237,4 milyar dolara yükseldi.
- Çarşamba günü TCMB Ekim Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı. Rapora nazaran, yıllık enflasyon besin ve temel mal kümelerinde artarken, güç kümesinde geriledi, hizmet kümesinde ise yataya yakın seyretti. Besin enflasyonundaki artışta hem işlenmemiş hem de işlenmiş besin tesirli olurken, temel mallardaki yükselişte güçlü tüketim malları ana belirleyici oldu. Güç yıllık enflasyonundaki düşüşte, elektrik fiyatları kaynaklı baz tesiri öne çıktı.
- TCMB tarafından yayımlanan datalara nazaran, ekim ayında gerçek efektif döviz kuru endeksi TÜFE bazında 60,66 puana gerileyerek tarihi düşük düzeyini gördü.
- Hizmet bölümü PMI endeksi ekimde Euro Bölgesi’nde 46,9 (Önceki:46,2), Almanya’da 49,5 (Önceki: 48,9), İngiltere’de 51,4 (Önceki:52,3), ABD’de 56,9 (Önceki:56,0) oldu.
- Euro Bölgesi’nde ÜFE, salgın önlemlerinin devam ettiği eylül ayında aylık %0,3 arttı.
- ABD’de ADP özel dal istihdamı ekim ayında beklentilerin altında gelerek 365 bin arttı. ABD eylül ihracatı ise, bir evvelki aya nazaran %2,5 artarak 176,35 milyar dolara yükseldi. İthalat tıpkı periyotta %0,5 artarak 240,22 milyar dolara çıktı. Böylelikle dış ticaret açığı eylülde bir evvelki aya kıyasla %4,7 azalarak 63,9 milyar dolara geriledi. Tekrar ABD’de ISM imalat dışı endeks ekim ayında, eylül ayındaki 57,5 düzeyinden 56,6 düzeyine geriledi.
- Perşembe günü TCMB tarafından açıklanan yurt dışı yerleşik yatırımcı menkul değer istatistiklerine nazaran 23-30 Ekim haftasında yurt dışı yerleşik yatırımcılar gerçek olarak (fiyat ve kur tesirinden arındırılmış) 116,6 milyon dolar pay senedi, 69,3 milyon dolar repo dahil Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) sattı. Merkez’in piyasa beklentisinin tersine sürpriz bir kararla faiz artırımına gitmeyip faizleri sabit tutması, enflasyon beklentilerini üst taraflı güncellemesi ve TL’nin kıymet kaybının devam etmesi, piyasalarda satış baskısı oluşturdu. Bunun yanında salgın süreci ve jeopolitik riskler satış baskısını destekledi. BIST100 Endeks 23-30 Ekim tarihleri ortasında %6,57 kıymet kaybederken 2 yıllık gösterge tahvil faizinde ise 92 baz puan artış yaşandı.
- Tekrar TCMB tarafından haftalık olarak yayınlanan bilgilere nazaran, 30 Ekim ile biten haftada yurt içinde yerleşik gerçek bireylerin döviz mevduatı 638 milyon dolar artarak 137.927 milyon dolarla rekor kırarken hukuksal bireylerin döviz mevduatı 277 milyon dolar azalarak 83.111 milyon dolara geriledi. Böylelikle yurt içi yerleşik gerçek ve hukukî şahısların toplam döviz mevduatı 362 milyon dolar artarak 221.038 milyon dolar olarak gerçekleşti. 23 Ekim kapanışında 7,8025 olan TCMB dolar alış kuru 30 Ekim tarihinde 8,1211 düzeyine yükseldi. Böylece yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatının TL karşılığı Dolar/TL’deki %4,1’lik bedel yararının da tesiriyle 73,2 milyar TL artarak 1.795,1 milyar TL oldu.
- ABD Merkez Bankası (Fed), beklentilere paralel olarak federal fonlama faizlerinde değişikliğe gitmeyerek %0-0,25 bandında bıraktı. Fed tarafından açıklamada, zayıflayan talebin ve düşük güç fiyatlarının enflasyonu aşağıda tuttuğu, destekleyici para siyasetinde kelamlı yönlendirmenin sürdüğü, pandeminin ekonomik görünüm üzerinde kıymetli bir risk oluşturduğu, iktisadın toparlanma patikasının koronavirüs pandemisinin seyrine bağlı olduğu vurgulandı.
- Kararın akabinde Fed Lideri Powell düzenlediği toplantıda, pandeminin enflasyon üzerinde önemli bir tesir bıraktığını belirtirken salgın konusunda insanların kendini inançta hissetmesine kadar tümüyle toparlanmanın muhtemel olmadığını söyledi. Ayrıyeten Tahvil alım programlarının iktisada dayanak verdiğine inandıklarını tabir eden Powell varlık alımlarını gözden geçirmeye devam edeceklerini vurguladı. Powell tahvil alımlarının kompozisyonunu, mühletini ve hacmini değiştirebileceklerini söyledi.
- İngiltere Merkez Bankası siyaset faizini beklentilere paralel olarak %0,1’de tuttu. Merkez Bankası, 745 milyar sterlin olan varlık alım programını ise 895 milyar sterline yükseltti.
- Almanya’da fabrika siparişleri eylülde aylık %0,5 artış gösterirken, üst üste beşinci ayda da artmış oldu. Fabrika siparişleri geçen yılın tıpkı ayına nazaran ise %1,9 geriledi.
- Euro Bölgesi’nde perakende satışlar, Covid-19 önlemlerinin devam ettiği eylül ayında %2,0 azalış gösterirken yıllık bazda ise %2,2 arttı.
- ABD işsizlik müracaatları 31 Ekim ile biten haftada 7 bin kişi azalarak 751 bine geriledi. ABD’de tarım dışı verimlilik ise 3. çeyrekte %4,9 artış gösterdi.
- Bugün Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan bilgilere nazaran hazine nakit istikrarı Ekim’de 6,7 milyar TL açık verdi. Ocak-Ekim periyodunda nakit istikrarındaki açık 147,5 milyar TL olarak kaydedildi.
- Almanya’da sanayi üretimi eylülde aylık %1,6 artış gösterirken yıllık bazda ise %7,3 daralama gösterdi.
- ABD’de ekim ayında tarım dışı istihdam beklentilerin üzerinde 638 bin artış gösterirken işsizlik oranı ise %6,9 olarak gerçekleşti.
- Haftanın son süreç gününe yatay 1.180,5 düzeyinden başlangıç yapan ve seans içinde alıcılı bir izleyen BİST100 Endeksi, %1,01 artışla 1.192,0 puandan günü tamamladı. Global piyasalarda karışık bir manzara hakim. Türkiye’nin 2 yıllık gösterge tahvil faizi %15,30, 10 yıllık tahvil faizi %14,12 ve ABD 10 yıllık tahvil faizi %0,819 düzeyinden süreç görüyor. Gevşeme eğiliminde olan dolar endeksi 92,3 düzeyinde bulunurken, Euro/Dolar paritesi 1,1880 düzeyine yükseldi.
- Uzun Vadede Ne Bekliyoruz…
- 10,21x olan BİST100 cari F/K çarpanı 9,4x olan 5 yıllık ortalamasına göre %9,1 primli. Türkiye özelinde 2018 ve 2019 yılında artan piyasa volatilitesinin azalmasıyla Borsa İstanbul son periyotta kıymetli bir ralli yaparak rekor tazelemesine karşın koronavirüs ve petrol fiyatlarındaki hareketler nedeniyle memleketler arası endekslere paralel biçimde 2017 yılından beri en düşük düzeylerini de gördü. . Mevcut çarpandaki primin yanında önümüzdeki devir için belirsizliklerin artıyor olması BİST için aşağı istikametli riskleri artırabilir.
- 2019’da tamamı ikinci yarıda olmak üzere toplam 1.200 baz puan indirime giderek siyaset faizini %12,00 düzeyine indiren TCMB, 16 Ocak’ta yapılan 2020 yılının birinci toplantısında 75, 19 Şubat’ta 50, planlı toplantısından 2 gün evvel inanılmaz toplanarak 17 Mart’ta 100, 22 Nisan’da 100 ve 21 Mayıs’ta 50 baz puan indirim yaparak toplamda 375 baz puan indirimle haftalık repo faizini %8,25’e çekti. 25 Haziran, 23 Temmuz ve 20 Ağustos toplantılarında değişiklik yapmayarak haftalık repo faizini %8,25 düzeyinde bırakan Merkez 24 Eylül’de son iki yıldaki birinci faiz artırımını gerçekleştirdi ve siyaset faizini 200 baz puan artışla %10,25’e çekti. 22 Ekim’deki toplantısında ise haftalık repo faizini %10,25 düzeyinde bıraktı.
- Ekim ayında %2,13 artan TÜFE’nin TCMB beklenti anketine nazaran; Kasım ayında %0,75, 2020 yılı sonunda %11,76 ve 12 ay sonrasında %10,53 artması beklenmektedir. Yeniden birebir ankette Dolar/TL’nin 2020 sonunda 7,90, 12 ay sonrasında ise 8,31 olması öngörülmektedir. Cari istikrarın 2020 sonunda 28,2 milyar dolar, 2021 yılında ise 22 milyar dolar açık vermesi beklenmektedir. GSYH büyümesinin 2020 ve 2021’de sırasıyla –%0,8 ve %4,1 olacağı öngörülmektedir. TCMB haftalık repo faizinin cari ay sonunda %11,64, 3 ay sonrasında %12,39, 6 ay sonrasında %12,07 ve 12 ay sonrasında ise %11,07 olması beklenmektedir. Hali hazırda %15,32 olan 10 yıllık tahvil faizlerinin 12 ay sonrasında %13,01 düzeyinde dengeleneceği beklenmektedir.
Rapor için tıklayınız.
https://www.bmd.com.tr/page/rapor_detay/4461/haftalik-bulten-06.11.2020.htm
Kaynak BMD
Hibya Haber Ajansı
Hibya Haber Ajansı