09-13 Kasım haftası, ekonomide öne çıkan gelişmeler
Bu hafta piyasaların odağında iktisat idaresinde yapılan değişiklikler vardı. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile TCMB Lideri Murat Uysal …
Bu hafta piyasaların odağında iktisat idaresinde yapılan değişiklikler vardı. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile TCMB Lideri Murat Uysal vazifesinden alınarak, yerine Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Lideri Naci Ağbal getirilirken, Pazar günü instagram üzerinden istifasını duyuran Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın yerine Lütfi Elvan atandı. Yurt içinde ayrıyeten işsizlik oranı, cari istikrar ve sanayi üretimi dataları takip edildi. Türkiye genelinde 15+ yaştakilerde işsizlik oranı, ağustos devrinde 0,8 puanlık azalış ile %13,2 düzeyinde gerçekleşti. Geçen yılın eylül ayında 2,8 milyar dolar fazla veren cari istikrar bu yılın tıpkı ayında ise 2,4 milyar dolar açık verdi. Türkiye’de sanayi üretimi eylülde aylık bazda %1,7, yıllık ise %8,1 artış gösterdi. Yurt dışında ise 3 Kasım’dan bu yana takip edilen, ABD’nin 59. Başkanlık seçim sonuçları netleşti. Sonuçlara nazaran Demokrat aday Joe Biden seçimi kazandı. ABD’de tüketici fiyat endeksi verisi ise ağustosta aylık bazda değişim göstermezken, yıllık bazda %1,2 artış kaydetti. Hafta içinde Pfizer ve BioNTech tarafından geliştirilen kovid-19 aşısının hastalığı %90 oranında engellediğine dair gelen açıklama global piyasalardaki risk iştahını artırdı. Haftaya müspet başlayan ve hafta genelinde müspet yüklü bir seyir izleyerek 1.303,8 ile rekor tazeleyen BİST100 Endeksi, %8,33 primle 1.291,3 puandan haftayı tamamladı. Haftalardır süren rekor seyahatinin akabinde süratli bir düşüş kaydeden Dolar/TL, iktisat idaresindeki değişimin ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarının iktisatta dönüşüm beklentilerini doğurmasının tesiriyle 7,60’ın altını görürken, haftaya 10 düzeyinin üzerinde başlayan Euro/TL ise 9 düzeyinin altına geriledi. Aşı gelişmelerinin tesiri ve OPEC+’ın yıl sonunda arz kesintisini uzatma ihtimali ile petrol fiyatları yükselişe geçerek Brent tipi petrol 45,3 dolara çıkarken, öteki taraftan günlük açıklanan olay sayısındaki artış üst taraflı fiyatlamaları baskılamasıyla son iki gündür Brent tipi petrol 42-43 dolar bandında yatay bir seyir izledi. Geçtiğimiz hafta süratli bir yükseliş ivmesi yakalayan altın fiyatları ABD’de seçim belirsizliğinin bitmesi ve piyasaların aşı iyimserliğinin tesirine girmesiyle geri çekildi. Altının onsu hafta başında 1.850 dolara kadar gerilerken gramı ise Dolar/TL kuru ve ons fiyatındaki gerilemenin tesirinde 459 TL düzeyine kadar düştü. Türkiye’nin dolar bazlı 5 yıl vadeli CDS oranı haftaya 523,3 düzeyinden başlarken hafta sonuna yanlışsız 405,9 düzeyine kadar geriledi. Yurt dışı yerleşik yatırımcılar 30 Ekim-6 Kasım haftasında gerçek olarak (fiyat ve kur tesirinden arındırılmış) 22,0 milyon dolar pay senedi, 4,5 milyon dolar repo dahil Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) sattı. Birebir haftada yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatı 224,2 milyar dolarla rekor tazeledi.
Uzun Vadede Ne Bekliyoruz…
10,52x olan BİST100 cari F/K çarpanı 9,4x olan 5 yıllık ortalamasına göre %12,4 primli. Türkiye özelinde 2018 ve 2019 yılında artan piyasa volatilitesinin azalmasıyla Borsa İstanbul son devirde kıymetli bir ralli yaparak rekor tazelemesine karşın koronavirüs ve petrol fiyatlarındaki hareketler nedeniyle milletlerarası endekslere paralel formda 2017 yılından beri en düşük düzeylerini de gördü. . Mevcut çarpandaki primin yanında önümüzdeki periyot için belirsizliklerin artıyor olması BİST için aşağı taraflı riskleri artırabilir.
2019’da tamamı ikinci yarıda olmak üzere toplam 1.200 baz puan indirime giderek siyaset faizini %12,00 düzeyine indiren TCMB, 16 Ocak’ta yapılan 2020 yılının birinci toplantısında 75, 19 Şubat’ta 50, planlı toplantısından 2 gün evvel harika toplanarak 17 Mart’ta 100, 22 Nisan’da 100 ve 21 Mayıs’ta 50 baz puan indirim yaparak toplamda 375 baz puan indirimle haftalık repo faizini %8,25’e çekti. 25 Haziran, 23 Temmuz ve 20 Ağustos toplantılarında değişiklik yapmayarak haftalık repo faizini %8,25 düzeyinde bırakan Merkez 24 Eylül’de son iki yıldaki birinci faiz artırımını gerçekleştirdi ve siyaset faizini 200 baz puan artışla %10,25’e çekti. 22 Ekim’deki toplantısında ise haftalık repo faizini %10,25 düzeyinde bıraktı.
Ekim ayında %2,13 artan TÜFE’nin TCMB beklenti anketine nazaran; Kasım ayında %0,99, Aralık ayında %0,74, 2020 yılı sonunda %12,47 ve 12 ay sonrasında %10,77 artması beklenmektedir. Tekrar tıpkı ankette Dolar/TL’nin 2020 sonunda 7,84, 12 ay sonrasında ise 8,41 olması öngörülmektedir. Cari istikrarın 2020 sonunda 30,9 milyar dolar, 2021 yılında ise 22,1 milyar dolar açık vermesi beklenmektedir. GSYH büyümesinin 2020 ve 2021’de sırasıyla –%0,6 ve %4,0 olacağı öngörülmektedir. TCMB haftalık repo faizinin cari ay sonunda %14,49, 3 ay sonrasında %14,67, 6 ay sonrasında %13,98 ve 12 ay sonrasında ise %12,29 olması beklenmektedir. Hali hazırda %13,91 olan 10 yıllık tahvil faizlerinin 12 ay sonrasında %12,65 düzeyinde dengeleneceği beklenmektedir.
Pazartesi
Haftanın birinci süreç gününe %2,1 artıda 1.214 düzeyinden başlangıç yapan BİST100 Endeksi, aşı haberiyle gelen optimistlikle birlikte %3,32 primle son 9,5 ayın en yüksek düzeyi olan 1.232 puandan günü tamamladı. Türkiye 2 yıllık tahvil faizi %15,00, 10 yıllık tahvil faizi %13,53, ABD 10 yıllık tahvil faizi %0,820’den haftaya başladı. Dolar/TL haftayı 8,41, Euro/TL 10,01 düzeylerinden açtı.
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile TCMB Lideri Murat Uysal misyonundan alınarak, yerine Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Lideri Naci Ağbal atandı. Naci Ağbal’dan boşalan Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına, İbrahim Şenel getirildi. Cumhurbaşkanlığı İktisat Siyasetleri Heyeti Üyeliğine ise Nihat Zeybekçi atandı.
Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın toplumsal medya hesabından Pazar günü akşam saatlerinde istifa ettiğine yönelik paylaşım yapıldı. Pazartesi günü Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı’na nazaran, vazifeden af talebi kabul edilen Berat Albayrak’tan boşalan Hazine ve Maliye Bakanlığına Lütfi Elvan atandı.
ABD’de 3 Kasım’da yapılan 59. Başkanlık seçimlerini, mevcut Cumhuriyetçi Lider Donald Trump’ı geride bırakan Demokrat Joe Biden kazandı. Birtakım eyaletlerde oy sayımı devam ederken açıklanan sonuçlara nazaran Biden 290 delege sayısına ulaştı. ABD seçim sistemine nazaran başkanlık için 270 delegeyi elde etmek gerekiyor. Biden Pennsylvania ve Nevada’daki oy sayımının netleşmesiyle başkanlık için gerekli delege sayısına ulaşmış oldu.
TCMB’nin yeni Lideri Ağbal, 19 Kasım’daki PPK toplantısına kadar mevcut durumun gözden geçirileceğini ve tüm siyaset araçlarının kararlılıkla kullanılacağını belirtti.
Geniş örneklem kümesinde yapılan deneylerde Pfizer ve BioNTech tarafından geliştirilen Covid-19 aşısının hastalığı %90 oranında engellediği tespit edildi. Deneylerden elde edilen öncü sonuçlar salgını denetim altına almak için umutları artıran bir gelişme oldu.
Almanya’da mevsimsellikten ve takvim tesirlerinden arındırılmış ihracat, eylülde ağustos ayına kıyasla %2,3 artarak yaklaşık 103,9 milyar euro oldu. Eylülde ithalat ise %0,1 düşerek 86,1 milyar euroya indi. Böylelikle Almanya’nın dış ticaret fazlası 17,8 milyar euro oldu. Almanya’da eylül ayı cari süreçler fazlası ise 26,3 milyar Euro olarak gerçekleşti.
Salı
Azerbaycan’dan tarihi zafer. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, akabinde Rusya başkanı Vladimir Putin ve son olarak da Azerbaycan önderi İlham Aliyev Dağlık Karabağ’daki savaşı bitiren muahedenin imzalandığını duyurdu.
TÜİK bilgilerine nazaran Türkiye genelinde 15 ve daha üst yaştakilerde işsiz sayısı 2020 yılı Ağustos periyodunda geçen yılın tıpkı devrine nazaran 456 bin kişi azalarak 4 milyon 194 bin kişi oldu. İşsizlik oranı 0,8 puanlık azalış ile %13,2 düzeyinde gerçekleşti. Tarım dışı işsizlik oranı 1,0 puanlık azalış ile %15,7 oldu.
Hazine ve Maliye Bakanlığı 2 yıl vadeli 6 ayda bir %6,95 sabit kupon ödemeli devlet tahvilinin birinci ihracında 617,9 milyon lira net satış yaptı. İhalede bileşik faiz %14,70 oldu. Hazine 5 yıl vadeli 6 ayda bir %6,30 sabit kupon ödemeli devlet tahvilinin tekrar ihracında net satış 466,4 milyon lira, bileşik faiz %13,71 olarak gerçekleşti.
Almanya ZEW beklentiler endeksi kasımda arka arda ikinci kere düştü. Gösterge 39,0 ile nisandan bu yana en düşük kıymeti aldı.
İngiltere’de işsiz sayısı, eylül ayında 243 bin arttı. İşsizlik oranı %4,8 ile dört yılın en yüksek düzeyine çıkarken işsiz sayısında son 11 yılın en sert artışı yaşandı.
Çin’de tüketici fiyat endeksi ekim ayında bir evvelki yılın birebir devrine nazaran %0,5 artış kaydetti. Böylece ülkede tüketici fiyatları son 11 yılın en yavaş artışını gösterdi.
Çarşamba
BDDK, yabancı bankalarla yapılan swap süreçlerinde limitleri artırdı. Buna nazaran, kelam konusu süreç meblağları toplamının, bankaların en son hesaplanan yasal özkaynaklarına oranı olarak belirlenen sınırlamanın vadesine 7 gün kalan süreçler için %2 yerine %5, vadesine 30 gün kalan süreçler için %5 yerine %10, vadesine 1 yıl kalan süreçler için de %20 yerine %30 olarak tekrar belirlenmesine karar verildi.
Cari istikrarın Eylül ayında beklentilere paralel 2,36 milyar dolarlık açık vermesi sonrasında (2019 Eylül’de 2,83 milyar dolar fazla), yıllık açık Ağustos sonundaki 22,3 milyar dolardan Eylül sonunda 27,5 milyar dolara yükseldi. Eylül 2020 devrinde cari açıkta gözlenen artışta, baz dezavantajına ek olarak, artan altın ithalatı ve zayıflayan turizm gelirleri tesirli oldu. Direkt yatırımlar istikrarının artıya geçmiş olması ile portföy yatırımlarına ait net sarfiyat ve faiz ödemelerindeki azalış ise, cari açıktaki artışı sonlandıran ögeler oldu.
OPEC’in ham petrol üretimi, ekimde bir evvelki aya nazaran günlük 322 bin varil artışla 24 milyon 386 bin varil oldu. OPEC’in Petrol Piyasası Raporu’na nazaran, ekimde global petrol arzı evvelki aya nazaran günlük 580 bin varil artarak 91 milyon 170 bin varil oldu.
Perşembe
30 Ekim – 6 Kasım haftasında yurt dışı yerleşik yatırımcılar gerçek olarak (fiyat ve kur tesirinden arındırılmış) 22,0 milyon dolar pay senedi, 4,5 milyon dolar repo dahil Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) sattı.
TCMB tarafından haftalık olarak yayınlanan datalara nazaran 6 Kasım ile biten haftada yurt içinde yerleşik gerçek şahısların döviz mevduatı 2.363 milyon dolar artarak 140.290 milyon dolarla ve hükmî şahısların döviz mevduatı 829 milyon dolar artarak 83.940 milyon dolarla rekor kırdı. Yurt içi yerleşik gerçek şahısların döviz mevduat 2,4 milyar dolarla 7 Ağustos ile biten haftadan bu yana en yüksek artışını gerçekleştirirken hükmî şahısların döviz mevduatındaki dalgalı seyir devam ediyor.
Borsa İstanbul, Değerli Madenler Swap Pazarı 16 Kasım 2020’de faaliyete geçeceğini bildirdi. Değerli Madenler Swap Pazarı’nda altın karşılığı TL, USD ve EURO takas süreçleri yapılması sağlayacak.
ABD’de 7 Kasım ile biten haftada işsizlik müracaatları, geçen hafta 48 bin ile beş haftanın en sert düşüşünü kaydederek 709 bine geriledi. Böylece 2020 Mart ayından bu yana en düşük düzeye gerilemiş oldu.
ABD’de teşvik paketi görüşmeleri durdu. Piyasaların, 3 Kasım’da yapılan seçimler sonrası gelişme beklediği teşvik paketinden olumsuz haber geldi. Bloomberg’in haberine nazaran Beyaz Saray teşvik paketi görüşmelerinden çekildi.
ABD Lideri Donald Trump, ABD’lilerin Çin ordusuna dayanak sağlayan Çinli firmalara yatırım yapmasını yasaklamaya yönelik kararname imzaladı.
İngiltere iktisadı üçüncü çeyrekte yıllık bazda %9,6 daralırken geçen çeyreğe nazaran, baz tesiriyle %15,5 büyüyerek ekonomist beklentilerinin altında kaldı. Böylece İngiltere iktisadı, %15,5 ile rekor büyüme kaydetti.
Avrupa Birliği, BioNTech ve Pfizer’ın geliştirdiği koronavirüs aşısının inançlı bulunması durumunda 300 milyon doz aşı almak için şirketlerle mukavele imzaladı.
Cuma
Euro Bölgesi’nde rekor büyüme. Eurostat tarafından açıklanan bilgilere nazaran Euro Bölgesi üçüncü çeyrekte bir evvelki çeyreğe nazaran %12,6 büyürken yıllık bazda %4,4 küçülme kaydetti.
Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, Eximbank’ın milletlerarası piyasadan 561 milyon dolar fiyatında ve 1 yıl vadeli yeni bir sendikasyon kredisi sağladığını açıkladı.
Haftanın son süreç gününe %0,42 artıda 1.277,06 düzeyinden başlangıç yapan ve seans içinde alıcılı bir izleyerek 1.292,8 düzeyine kadar yükselen BİST100 Endeksi, %1,54 artışla 1.291,3 puandan günü tamamladı. Global piyasalarda karışık bir manzara hakim. Türkiye’nin 2 yıllık gösterge tahvil faizi %13,93, 10 yıllık tahvil faizi %12,33 ve ABD 10 yıllık tahvil faizi %0,888 düzeyinden süreç görüyor. Dolar endeksi 92,8 düzeyinde bulunurken, Euro/Dolar paritesi 1,18 sonunun üzerinde.
Rapor için tıklayınız.
https://www.bmd.com.tr/page/rapor_detay/4475/haftalik-bulten-13.11.2020.htm
Kaynak BMD
Hibya Haber Ajansı
