Akdeniz havzasında büyümenin anahtarı “lojistik”
Panelde Tunus Ticaret Müşaviri Emre Semiz, Kahire Ticaret Müşaviri Mehmet Güneş, Roma Ticaret Müşaviri Malik Belhan, Barselona Ticaret Ataşesi …
Panelde Tunus Ticaret Müşaviri Emre Semiz, Kahire Ticaret Müşaviri Mehmet Güneş, Roma Ticaret Müşaviri Malik Belhan, Barselona Ticaret Ataşesi Elif Berrak Taşyürek, Marsilya Ticaret Ataşesi Serdar Alper’in iştirakiyle Tunus, Mısır, İtalya, İspanya ve Fransa’da lojistikte yeni fırsatlar değerlendirildi.
Jak Eskinazi, 2020’nin birinci 7 ayında İtalya’ya 4 milyar dolar, İspanya ve Fransa’ya 3 milyar dolar, Mısır’a 2 milyar dolar ve Tunus’a 471 milyon dolar ihracat gerçekleştirildiğini söyledi.
“İkili ticaretimizde demir çelik, taşıt araçları, dokuma, hazırgiyim ve konfeksiyon, kimyevi unsurlar bölümleri öne çıkıyor. Pandemiden öteki ülkelere oranla daha ağır etkilenen en büyük ticaret partnerlerimiz İtalya, İspanya ve Fransa ile Ocak-Temmuz periyodunda ihracatımızda yüzde 20 yüzde 30 düzeylerinde düşüşler yaşadık. Avrupa Birliği Kurulu, salgın nedeniyle yaşanan ekonomik krizin sene sonu itibariyle tarihi bir düşüşe yol açacağını ve Birlik ülkelerinde yüzde 8,3’lük ekonomik küçülme yaşanacağını öngörüyor. Komisyon’a nazaran, Fransa, İtalya ve İspanya’da Gayri Safi Yurtiçi Hasıla en az yüzde 10 azalacak. Çin uzak olduğu Avrupa pazarına daha süratli erişmek için kuşak-yol inisiyatifi ile yeni yatırımlar yapıyor. AB, Akdeniz’de yer alan ülkelerin karşılıklı özgür ticaret mutabakatları imzalayarak birbirlerine ve AB’ye yönelik ticaret ve yatırım mahzurlarını kaldırmalarını sağladı.”
Mutabakatlar sayesinde, bir nevi, Avrupa-Akdeniz Hür Ticaret Bölgesi’nin yaratılmış olduğundan bahseden Eskinazi, “2019 sonu itibariyle AB ve Akdeniz havzasındaki ülkelerin karşılıklı ticaret hacmi 320 milyar euroyu aştı. Akdeniz havzasında AB ile Gümrük Birliği muahedesine sahip olan tek ülke biziz. Yıllardır bizim için büyük bir avantaj olan bu durum, Brexit sürecinde maalesef bizim için aleyhte işlemeye başladı. Akdeniz havzasındaki ticari partnerlerimiz olan Tunus, Fas, İsrail, Ürdün ve Lübnan; halihazırda Birleşik Krallık ile olan Hür Ticaret Anlaşmaları’nın Brexit sonrasında birebir halde devamı için, 2019 yılında gerekli muahedeleri imzalamış durumda. AB ile olan Gümrük Birliği mutabakatımız gereği, bizim Birleşik Krallık ile STA imzalayabilmemiz için, AB’nin kendi muahede sürecini tamamlamasını beklememiz gerekiyor. Umarım, bizim sürecimiz de yıl sonuna kadar tamamlanır.” dedi.
Türkiye’nin Mısır üzerinden Afrika ihracatı;
-Ülkemizin Orta ve Doğu Afrika ile ticaret yapmak için kullandığı yol halihazırda konteynır gemileri vasıtasıyla Mısır’ın Süveyş kanalı üzerinden geçiyor.
-Şu anda ülkemiz için direkt olarak Doğu Afrika limanlarına giden tek yol Messina sınırından gelen İtalya başlangıçlı ve Mersin limanında durarak dolum yapan, devamında Süveyş kanalından geçerek yükünü Doğu Afrika limanlarında boşaltan konteynır gemileri. İtalya’dan Mersin’e 15 günde bir uğruyorlar. Ayrıyeten kısmen yüklü gelen bu gemilerde değişmekle birlikte ülkemiz için kısıtlı yer olabileceği bedellendiriliyor.
-İkinci alternatif olarak ise Mısır’dan transit kara nakliyatıyla Afrika ülkelerine inilip inilemeyeceği araştırıldı. Hacim sebebiyle maliyet bakımından büyük yük oluşturulabileceği öngörülüyor.
-Son alternatif ise Süveyş kanalını kullanmadan İskenderiye yahut Port Said’de indirilecek yükün Mısır üzerinden karayolundan Afrika’nın içlerine ulaştırılması olabileceğiydi. Sudan geçişlerinde TIR değişimi mecburiliği ve Sudan tarafındaki yakıt teminindeki zorluklar nedeniyle Sudan TIR’larının sona gelişleri pek mümkün değil. Mısır gümrüğünün de TIR takibi konusunda uyguladığı sıkı önlemler maliyetleri artırıyor. Ayrıyeten Kuzey Sudan’dan Güney Sudan’a geçişlerde de zorluklar yaşanıyor ve güvenlik sorunları var.
-2018’de Ürdün’ün Ankara Büyükelçiliği ile yapılan görüşmeler temelinde Mısır’ın Süveyş Kanalı’ndan geçip Akabe limanına varacak gemiler için uygulanan teşvik muahedesini yenilediği, bu kapsamda Akabe limanına gidecek kuru yük gemileri, cruise gemileri ile konteynır gemilerinin Süveyş Kanalı geçiş fiyatlarında yüzde 50 indirim sağlanacağı bu indirimin ise yalnızca Ürdün bandıralı gemilere mahsus olmayacağı öğrenilmiştir.
Tunus ve Akdeniz ticareti;
-Başlıca limanlar ve sevkiyat noktaları; Rades Limanı, Sfax Limanı, Bizerte Limanı, Sousse Limanı.
-Üretim kanallarında ve üretim hatlarında/üretim yapısında dijitalleşme ve modernizasyonun yanı sıra gümrük süreçleri ve lojistik bölümünün de dijitalleşmesinin değeri büyük. Akdeniz’deki denizyolu ve konteynır nakliyatı pandemiden olumsuz etkilendi. Avrupa, Afrika ve Ortadoğu bölgeleriyle öteki memleketler arası pazarlara erişim açısından bölgede vazgeçilmez bir değere sahip. Akdeniz havzasında birçok kıymetli liman ve ihraç eserleri için sevkiyat noktaları mevcut. 87 adet limanı var.
-Sicilya, Cebelitarık, Süveyş, Türk boğazları üzere kıymetli temas noktaları var. Global trafiğin yüzde 25’i yaşanıyor. Petrol eserleri, kimyasal eserler, taşıtlar ve tahıllar öteki ihraç eserlerinin yanı sıra bölgedeki nakliyecilikte ön plana çıkıyor. Afrika Kalkınma Bankası (BAD) ile Afrika işbirliği teşkilatlarının takviyesiyle bölge ülkeleri 2040’a kadar lojistik temaslarını güçlendirmeyi amaçlıyor.
-Güçlü olduğumuz eser ve hizmet bölümlerinde, Afrika’nın kapısı olduğu göz önüne alınarak Tunus üzerinden Akdeniz ve tüm Afrika bölgesini de göz önünde bulundurarak ihraç pazarlarımıza erişimimizi artırmamız değer taşıyor.
İtalya ve Akdeniz ticareti;
-İtalya’da lojistik köyler genelde Milano etrafında kurulmuştur.
–Bologna lojistik köyü: Konteynır terminali ve intermodal terminal bulunan Bologna lojistik lojistik köyünün toplam alanı 20.000.000m2, genişleme alanı ise 2.500.000m2’dir.
–Quandrante Europe lojistik köyü: 2.500.000m2 toplam alana ve 4.200.000m2 genişleme alanına sahip. Lojistik köyden yılda, demiryolu üzerinden 6 milyon tondan fazla, kara yolu üzerinden 20 milyon tondan fazla eser geçmektedir. 110 memleketler arası lojistik firmasına hizmet verilmekte ve 10 bin bireye istihdam imkanı sağlamaktadır.
-Parma lojistik köyü: 2.542.000m2 alana sahiptir. 80 lojistik firmasına hizmet veren lojistik köy, 2006 yılında 1.600.000 tonu demiryolundan taşınmak üzere 5 milyon ton yük taşımıştır.
-Verona lojistik köyü: 2.500.000m2’lik alanda faaliyet göstermektedir. İtalya’nın kuzeyinde ana karayollarının ve demiryollarının ilişki noktasında kurulmuştur. 800.000 m2’lik demiryolu intermodal terminaline sahiptir. Yılda 6 milyon ton demiryolu, 20 milyon ton karayolu ile yük transferi gerçekleşmektedir. 120 firmaya hizmet veren lojistik köyde 4 bin kişi çalışmaktadır.
-İtalya’daki lojistik köylerin başarısı; yüksek nitelikli tertip yapısına ve kombine nakliyecilik ölçüsünün yüksekliğine bağlanmaktadır. Bilhassa AB ülkeleriyle kurulmuş ağlar ve intermodal nakliyecilik yapısı kelam konusu.
-Türkiye’nin Trieste’ye temsilci atama, lojistik merkez kurma planı var. Türkiye’den İtalya’ya sevkiyatlarda tartıyla Pendik, Yalova, Çeşme ve Mersin Limanları (ortalama 2,5-3 gün) kullanılıyor. AB içi teslimat müddeti ortalama 1 hafta sürüyor.
-İtalya lojistik üs açısından avantajlı ve Avrupa’nın merkezinde stratejik bir lojistik üs pozisyonunda. Akdeniz Bölgesi’ndeki ülkelere, Afrika’ya açılma imkanı sunuyor. Bir Hub olarak kullanılma imkanı kelam konusu. Türkler nüfusu fazla. İtalya’da Türk Ro-Ro işletmeleri ve nakliye firmalarının ağır faaliyetleri var. Özel statülü Hür Liman pozisyonu nedeniyle AB içi süreçlerde KDV ertelenmesi imkanı sunuyor. Süreksiz depo satın alma ve kiralama da yapılabiliyor.
Fransa’da lojistik sınırları;
-Güney Fransa ve Lojistik değeri: Bölge bir liman merkezi özelliği taşımakta. Bölgedeki değerli ticari limanlar; Marsilya-Fos, Sete, Toulon, Arles Limanı.
-Marsilya Fos Limanı: Denizcilik lojistiği ve endüstriyel faaliyetlere konut sahipliği yapan Marsilya Fos Limanı yılda 79 milyon ton mal ve 3 milyon yolcu trafiğini sağlayarak Fransa’nın 1’inci, Akdeniz’in 2’inci limanı. Tren ve ırmak kontağı da vardır. Ülkemizde konteynır nakliyeciliği yapılmaktadır. (Kimyevi unsurlar, beyaz eşya, doğal taş, mermer, inşaat malzemeleri)
-Sete Limanı: 2019’da 115 bin yolcu ve 4,3 milyon ton mal trafiğini sağlamıştır. Gemlik-Sete Ro-Ro sınırı yaklaşık 1,5 yıldır aktif. Sınır şu an itibariyle haftada üç frekans formunda işliyor. Gemiler yaklaşık 250-300 dorse kapasitelidir. Kuzeye tren yolu kontağı var. Şimdi etkin olmayan bu çizginin çalışmaya başlaması öngörülüyor.
-Arles Limanı: Rhone ırmağı üzerinde bulunan Arles Limanı Avrupa’nın kuzey-güney ekseni ve Akdeniz havzasının kesiştiği noktada bulunmaktadır. Avrupa-Akdeniz kontağını sağlayabilen bir liman. Daha çok dökme yük (bulk) eserlerinin nakliyatında öne çıkıyor.
-Sete Limanı: Multimodel lojistik destekleniyor. Castex’in 27 Temmuz tarihindeki duyurusuna nazaran; Sete-Calais ortasındaki tren yolu teması çalışmaya başlayacak. Alman Cargobeamer firması deneme seferlerine başlıyor. Anvers (Belçika)- Rungis (Paris yakını)- Perpignan (Güney Fransa)- Barselona çizgisi nakliye için aktive edilecek.
-Lojistik-ticaret birbirini besleyen bir alaka. Talebin olması durumunda Fransa’da aktif lojistik firmalarımız yeni çizgi açma, gemi işletme, frekans sıklığını artırma vb. mevzularda istekli ve atik davranıyor. Lakin lojistik ağların gelişmişliği de pazara girişi cazip hale getiren bir öge. Başka taraftan, lojistik maliyetlerinde aktiflik için istikrarlı ticaret istenir.
Barselona’da lojistik merkezleri;
-8000 km kıyı şeridi ile Güney Avrupa lojistik merkezi. Avrupa, Kuzey Afrika ve Latin Amerika pazarı için lojistik merkez. Toplam 46 limanı var (Algeciras, Valencia, Barcelona, Bilbao, Cartagane limanları..) Deniz yoluyla, süratli tren nakliyeciliğinde da Avrupa’da 1’inci dünyada 2’inci. Dış ticarette liman trafiği ihracatın yüzde 60’ı, ithalatın ise yüzde 85’ini karşılıyor. AB dışı üçüncü ülkelerle yapılan ticaretin yüzde 96’sı deniz yoluyla yapılıyor.
-Akdeniz koridoru projesi kıymetli. Lojjstik merkezleri; Madrid (merkezi konum), Barselona (karayolu bağlantısı-sanayii-çok uluslu firma sayısı), Valensiya (konteynır limanı), Zaragoza (lojistik projesi PLAZA). İhracatımızın yüzde 53’ü deniz yoluyla, yüzde 44’ü kara yoluyla. İspanya’daki Türk lojistik yatırımları 26,1 milyon euro.
-Lojistik geliştiği için e ticaretle kontaklı. Lojistikte yapılacak yatırımların dijitalleşme, otomasyon odaklı olması gerekiyor. E-ticaret 2019’da yüzde 25 artarak 48,8 milyar euroya ulaştı. Lojistik mukavelelerinin yüzde 41’ini e-ticaret oluşturuyor. 2020 lojistik yatırımları 520 milyon euro fiyatında gerçekleşti. Yüzde 17 artış kelam konusu.
Hibya Haber Ajansı
