COVID, tarımı ‘organize’ etti
İLHAN DUMAN COVID-19 salgını nedeniyle besin, tarım ve hayvancılıkta hijyenik ve kaliteli üretime verilen ehemmiyet, işletmelerin OSB’lerde …
İLHAN DUMAN
COVID-19 salgını nedeniyle besin, tarım ve hayvancılıkta hijyenik ve kaliteli üretime verilen ehemmiyet, işletmelerin OSB’lerde yatırım için yer arayışını artırdı. Yurt genelinde kurulacak tarıma dayalı OSB’ler, bölümde ihtisaslaşmayı, işletmelerin katma kıymetli üretime yönelmesini ve tarıma dayalı endüstrinin tüm bölgelerde gelişmesini hedefliyor. Türkiye’de şu ana kadar 21 tarıma dayalı OSB için adım atılmış durumda.
Türkiye’nin dört bir yanında tarım ve hayvancılık ile endüstrinin entegrasyonunu sağlamaya yönelik ihtisas organize sanayi bölgeleri faaliyete geçiyor. Bu bölgeler Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı ve Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu (OSBÜK) çatısı altında. Halihazırda OSBÜK envanterinde 21 tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgesi (TDİOSB) bulunuyor. Bunların kıymetli bir kısmı da kuruluş kademesinde. OSB’lerin birçoğu faaliyete geçmemiş olsa da alt ve üstyapı çalışmaları sürüyor. Parsellere ayrılmış bölgelerde yatırım için tahsis müracaatları alınıyor. Kuruluş süreçlerinin tamamlanmasıyla birlikte, TDİOSB’lerin bulundukları vilayetlerde kümelenme modeliyle üretim yapılacak.
OSB idareleri, salgın sürecinde besin, tarım ve hayvancılığın daha da kıymet kazandığını, hijyenik ve kaliteli üretime yönelik beklentinin arttığını belirtiyor. İşletmeler de bu süreci fırsata dönüştürdü ve TDİOSB’lerde üretim için yer talebinde patlama yaşandı.
Bunların yanı sıra OSB’lere yönelik yatırımların devlet tarafından teşvik edilmesi, OSB’lerin sunduğu alt ve üstyapı ile güç tüketimine yönelik sunulan avantajlar, işletmelerin elini güçlendirecek. Ayrıyeten, ihtisas OSB’lerin orta ve büyük ölçekli işletme sayısını artıracağı da öngörülüyor.
Bu bölgelerde sera, besicilik, süs bitkileri üretimiyle birlikte kelam konusu alanlarda sanayi üretimi de artacak. Sanayi tesislerinde işlenen eserler katma bedele dönüşecek. Tarım OSB’lerin tüm bölgelerde kurulacak olmasıyla da katma pahanın yurt geneline yayılacağının altı çiziliyor. Bulundukları bölgelerde istihdamın da artmasını sağlayacağı vurgulanan TDİOSB’lerin, sosyoekonomik gelişmeyi de sağlayacağı lisana getiriliyor.

Yurt geneline yayılan TDİOSB’ler yürüttükleri çalışmaları, kuruluş süreçlerini, sağladıkları avantajları ve bulundukları bölgeye katkılarının ne olacağını DÜNYA’ya anlattı.
• ADANA KARATAŞ TDİOSB LIDER VEKİLİ ATİLA MENEVŞE:
BÖLGE 150 MİLYON TL KATMA PAHA ÜRETECEK
►Çukurova tarımını geliştirmek maksadıyla planlanan Adana Karataş TDİ Sera OSB’nin (ATDİOSB), yılda 150 milyon TL katma bedel üretmesi bekleniyor. Bölgenin hukuksal kişiliği Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından onaylandı. Seracılık faaliyeti için optimum iklim şartlarına sahip bir noktada bulunan Sera OSB; çağdaş sera, sanayi, toplumsal ve teknik donatı alanları ile birlikte 3 bin 184 dekar alana sahip.
ATDİOSB’de topraksız tarım tekniği ile 25 dekar büyüklüğünde 76 adet çağdaş sera ile toplam 2 bin 122 dekar büyüklüğünde üretim alanı, ayrıyeten 2 farklı parselde toplam 165 dekar büyüklüğünde sanayi alanı kurulacak. Bölgede 2 bini direkt olmak üzere dolaylı faaliyetlerle birlikte yaklaşık 5 bin kişilik istihdam hedefleniyor.
Pandemi nedeniyle bütün dünyada besin bölümüne ilgi arttı. Tarım İhtisas OSB’de çalışmalar devam ediyor. Özellikle bu yatırım çok cazip hale geldi. Hem tüketici hem üretici tarafından herkesin muteber besine ulaşmak, üretmek için bir gayreti var. Bu türlü bir kümelenme ile bu işi denetim altına almak, sağlam besin üretmek açısından da çok kıymetli hale geldi. İhtisas OSB kurmak sıkıntı bir süreç fakat kısa mühlet içerisinde başaracağımızı zannediyorum. Bürokratik manileri birer birer aşıyoruz.
Yer seçimi süreçleri katılaştırılarak, Maliye Hazinesi olarak tescil edilen arazinin TDİOSB hükmî kişiliğine devredilmesi için Etraf ve Şehircilik Bakanlığı’ndan (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) onay alındı. Arazinin ATDİOSB hukuksal kişiliğine devredilmesinin akabinde, hazırlanan ayrıntılı proje ile parsel bazında üstyapı modül projesi, 1/5000-1/2000 ölçekli genel yerleşim planı onaylanmak üzere Tarım ve Orman Bakanlığı’na gönderilecek. OSB’nin yatırımcılar için daha cazip hale getirilmesi hedefiyle, bölgenin yol, su, kanalizasyon, arıtma tesisi, elektrik üzere altyapı harcamalarına katkı sağlamasına yönelik hibe ve kredi takviyesi almak için Tarım ve Orman Bakanlığı ile görüşmeler devam ediyor.
• BAFRA TSO LIDERI GÖKSEL BAŞAR:
ALTYAPISI İHALE KADEMESINDEKI SERA OSB’YE AĞIR TALEP VAR
►Altyapısı ihale etabında olan Bafra TDİOSB’de halihazırda faaliyet gösteren tesis bulunmasa da yatırımlar konusunda OSB’ye ağır talep geliyor. Bölgenin toplam alan büyüklüğü 1.194 dekar. Bölgede 30 adet sera parselinin yanı sıra tarıma yönelik endüstrinin yapılacağı 60 dekarlık bölünebilir alan bulunuyor. Elektrik, su, doğalgaz ve arıtma tesisinin bulunduğu altyapısı hazır bir alan yatırımcıya sunulacak. Parsel satın alacak olan yatırımcılar, Bölgesel teşvik oranlarından faydalanarak işletme parselini uygun fiyattan alabiliyorlar. IPARD’ın hibe dayanaklarından faydalanabiliyorlar. Samsun’da seracılık yatırımları 5. bölge teşviklerinden faydalanıyor. Devlet teşvikleri proje bazlı olarak bedellendiriliyor. Olağan kaidelerde bir projeye birden çok devlet dayanağı verilmiyor. Seracılık yatırımlarına ise hem yatırım teşvik dayanak ögeleri hem de alternatif sübvansiyonlu kredilerden yararlanabilme imkanlarının getirilmesi bölüme yapılan yatırımları olumlu tarafta etkiliyor.
Öte yandan pandemi periyodunda OSB’ye talep arttı. Samsun Limanı, değişen iklim şartlarının bölgeyi sera üretiminde kıymetli pozisyona getirmesi ve Samsun’da lojistik köyü bulunması da bölgemize yatırım talebini artırıyor Pandemi süreci besin üretiminin ne derece değerli olduğunu bir kere daha gösterdi. Bafra’nın iktisadında tarım yükü oluşturuyor. Sera OSB’nin de kurulacak olması, bu eserlerin sanayi eseri haline getirilmesini sağlayacak. Hasebiyle OSB, ilçede yatırımları cazip hale getirdi. Ayrıyeten Bafra Ovası’nın tarım planlamasının yapılması, üretilen eserlerin sanayi eserine dönüştürülmesi ve tarıma dayalı endüstrinin geliştirilmesi değerli.
• BEYLİKOVA TDİOSB MÜDÜRÜ MUSA ÇOBAN:
ESKİŞEHİR’İN BIRINCI MEZBAHANESİ BEYLİKOVA’DA KURULACAK
►Eskişehir’in Beylikova ilçesinde 144 hektar alanda alt ve üstyapı çalışmaları tamamlanan 15 bin 350 büyükbaş hayvan kapasiteli TDİOSB’de, yatırım yapacak iştirakçilere yüzde 80 arsa bedelli hibe takviyesi sağlanıyor. Hayvansal varlığın artırılması ve daha ucuz et tüketimine katkı sağlanması maksadıyla kurulan OSB’de, 89 parselden oluşan 50, 100, 200 ve 500 büyükbaş hayvan kapasiteli çiftlik alanı ve 2 adedi gübre atık bertaraf tesisi olmak üzere 5 adet sanayi parseli ile toplamda 94 adet parsel bulunuyor. OSB, 15 bin 350 büyükbaş hayvan kapasitesine sahip olacak biçimde planlandı. OSB’de, işyeri açmave çalışma ruhsatı alarak üretime geçen iki adet 200 baş kapasiteli besihane çiftliği ve 1.4 MW’lik biyogaz güç tesisi bulunuyor. OSB’mizde 16 parsel tahsisi yapıldı ve 13 parsel için ön talep var. Bölgemizde yatırım yapacak olan işletmeler yüzde 80 arsa hibe takviyesi başta olmak üzere birçok dayanaktan yararlanabilecek. Ayrıyeten işletmelere canlı hayvan ve karkas et ihracat ve ithalat yetkisi verilecek.
Beylikova TDİ Besi OSB’de, pandemi periyodunda trend olan protein gereksinimini karşılamaya yönelik talepler arttı. Öte yandan OSB’de 200 küçükbaş, 100 büyükbaş hayvan kapasiteli mezbaha imali planlanıyor. Mezbaha konusunda özel kesim ile görüşmeler devam ediyor. Ulusal bir besin zinciri ile görüşmeler son evrede. Eskişehir genelinde mezbaha olmaması sebebiyle 2018 yılında Büyükşehir Belediye Meclisinde alınan karar gereği Eskişehir’e yapılacak birinci mezbahanın Beylikova Besi OSB içerisinde yapılması kararı alındı.
Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgeleri’nin daima teşvik kapsamına alınması ve Kırsal Kalkınma Yatırımlarını Destekleme Programı’nın hibe oranlarının artırılarak devam etmesi gerekiyor. Üretici; besihane üretimi, makine ekipman alımı ve besi hayvanı alımında sıfır faizli kredi verilerek desteklenmeli.
• DENİZLİ SARAYKÖY TDİOSB MÜDÜRÜ MEHMET YEŞİLPINAR:
SARAYKÖY’DE SERA İNŞAATLARI SONBAHARDA BAŞLAYACAK
►2008 yılında müteşebbis heyeti oluşturularak, kuruluş protokolü onaylanan Sarayköy TDİOSB’de şu an üretim yapan firma bulunmuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kredi takviyesi yol, sulama kullanma suyu temini şebekesi ve kanalizasyon, ısıtma, yağmur suyu, etraf aydınlatma ve elektrik dağıtım şebekesinden oluşan altyapı üretimi tamamlandı. Türkiye’de jeotermalle ısıtılan birinci Tarıma Dayalı İhtisas OSB olma özelliğine sahip OSB’de yer alan parsellerin ön tahsisleri yapıldı, sonbahar aylarında sera inşaatları başlayacak.
Sarayköy TDİOSB’nin kurucu ortakları yüzde 60 iştirak hissesi ile Denizli Valiliği Yatırım İzleme Uyum Başkanlığı, yüzde 20 iştirak hissesi ile Denizli Ticaret Odası ve yüzde 20 iştirak hissesi ile Denizli Ticaret Borsası. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın oluşturduğu yer seçimi tespit kurulu, Karataş Köyü Hamamaltı’nda 712 bin metrekare alanı 2007 yılının sonunda TDİOSB olarak duyuru etti.
Maksadımız, bir sanayi kenti olan Denizli’de tarım ve tarıma dayalı endüstrinin gelişmesi istikametinde tetikleyici bir çalışma başlatmak. Alternatif kesim arayışı içinde olan Denizli’de jeotermal kaynaklardan yararlanarak, termal turizmin yanı sıra jeotermal seracılık faaliyetlerinin geliştirilmesini hedefliyoruz. 14 parselden oluşan toplam 466 bin 352 metrekare kapalı alanda sera kurulacak. OSB alanındaki parsellerin 12’sinin mülkiyeti Sarayköy TDİOSB’ye, bir parselin mülkiyeti ise Abalıoğlu Yem Soya Tekstil’e ilişkin.
• DİKİLİ TDİOSB LIDERI ALİ OSMAN ÖĞMEN:
BÖLGEDE YETERLI TARIM UYGULAMALARIYLA YETİŞEN ESERLER, ENDÜSTRIDE İŞLENECEK
►Dikili TDİOSB toplam 3 bin 33 dekar alanda 50 adet sera üretim parseli ile bu eserlerin işlenmesi için ayrılan 33 adet sanayi parseline sahip. OSB’nin kurulacağı alanın etrafında halihazırda faaliyette bulunan bin 200 dekar alanda, üretim yapan seralar bulunuyor. Dikili TDİOSB sera parseli için 10 bin 398 dekar sera talebi ve bin 988 dekar sanayi parseli ön talebi kelam konusu.
OSB alanında üretim yapılacak sera parsellerinin büyüklüğü bin 873 dekar. En az sera parsel büyüklüğü ise 25 dekar olarak belirlendi. Sanayi parselleri için ayrılan toplam alan ise 332,86 dekar. Ayrılan bu sanayi alanlarının en az sanayi parsel büyüklüğü 5 dekar olacak. OSB’mizdeki seralarda, jeotermal kaynak ile yılın 9 ayında bitkisel üretim faaliyeti devam edecek. Bu sayede üretim (domates yetiştiriciliği) müddeti boyunca hasat yapılacak. Bölgemizde yıllık ortalama 35 ton/dekar üretim yapılabileceği öngörülüyor ve toplam 87 bin 500 ton/yıl domates üretimi hedefleniyor.
Pandemi sürecinde tüm dünyada katma bedeli yüksek, paketli ve organik eserlere yönelik talep arttı. Artık yalnızca üretim yapmak kâfi değil. Esere katma kıymet kazandırmak da gerekiyor. Biz de bu durumun farkında olarak yatırımlarımızı bu istikamette şekillendiriyoruz. Kurulacak olan TDİOSB alanında büsbütün güzel tarım uygulamaları ile üretilmiş ve daha sonra bölgede kurulacak olan bu eserlerin işlenmesine yönelik endüstriler ile son kullanıcıya en uygun ve sağlıklı şartlarda bu eserlerin ulaştırılması hedefleniyor.
Dikili TDİOSB’de kurulacak üretim tesislerinde jeotermal güç kullanılarak, hem verimli bir üretim sağlanacak hem de ısıtma maliyetleri en az seviyeye çekilecek. Fakat yenilenebilir güç kullanarak çağdaş ve teknolojik sera yatırımlarının yapılması çok yüksek altyapı maliyetleri gerektiriyor. Bundan ötürü bilhassa bizim üzere yenilenebilir güç kullanan İhtisas OSB’ler için mevzuatta bir hibe takviyesi ve teşviklerin olmasını bekliyoruz.
• DİYARBAKIR TDİOSB MÜDÜRÜ KADRİ OYUR:
PANDEMİDE YATIRIM TALEPLERİ ARTTI PROJELER BEDELLENDIRILIYOR
►Toplam 188 hektar alana sahip ve 80 besi çiftlik parseli, 3 sanayi parseli kesimhane, 4,8 MWh kapasiteli atık bertaraf tesisi bulunan Diyarbakır TDİOSB’de 57 parselde işletmeler faaliyetlerini sürdürüyor. 16 bin büyükbaş besi hayvan kapasitesine sahip olan bölgede bugün prestijiyle 5 bin 600 büyükbaş besi hayvanı bulunuyor. Kurban Bayramı öncesinde 4 bin 520 büyükbaş, kesim için TDİ Besi OSB’den çıktı.
Pandemi periyodunda bölgemizdeki boş parsellere yatırım talepleri arttı. Proje etabında olan tüm parsellerdeki işletme sahipleri IPART 2 9’uncu davet periyoduna proje sundular. Bu projelerin değerlendirilme süreci devam ediyor.
Gerek OSB’deki büyükbaş besi atıklarının gerekse bölgedeki hayvansal atıkların bertaraf edildiği 4.8 MWh kapasiteli biyogaz tesisi faaliyete devam ediyor. Ayrıyeten Türkiye’nin en çağdaş kesimhanelerinden biri Besi OSB’mizde bulunuyor. Günlük 5 bin küçükbaş, 500 büyükbaş kesim kapasiteli mezbahada et parçalama ve sürece yapılıyor.
• ELAZIĞ TSO LIDERI ASİLHAN ARSLAN:
ÇED SÜRECİNİ TAMAMLAYAN OSB KURULMA BASAMAĞINA GELDİ
►Besicilik faaliyetlerinin yapılacağı Elazığ TDİOSB, ÇED sürecini tamamlayarak kurulma kademesine geldi. Bölgede öncelikli beklenti Bakanlığın kaynak transferi yaparak bir an evvel müteşebbislerin yatırımına başlamasına öncülük etmesi istikametinde. Hala Elazığ’ın birçok alanında dağınık halde yer alan, besi ahırlarının daha denetimli ve profesyonel biçimde hizmet sunacak alanda toplanmasını istiyoruz. Elazığ TDİOSB, 880 bin 679 metrekarelik alanda kurulacak. Bu alanın, 396 bin 797 metrekaresinde 52 adet besi işletmesi planlanıyor. Bu işletmelerden 10’u 500 büyükbaş, 14’ü 200 büyükbaş, 16’sı 100 büyükbaş, 12’si 50 büyükbaş hayvan kapasiteli olacak halde planlandı. Planlanan 52 adet besi işletmesinde toplamda 10 bin büyükbaş hayvan yetiştiriciliği yapılacak. Ayrıyeten, günlük 10 ünitenin bulunacağı acil kesim ünitesi OSB’de yer alacak.
• ERZİNCAN TDİOSB MÜDÜRÜ MUSTAFA EMRE FAZILET:
OSB ERZİNCAN’DA HAYVANCILIĞA DAYALI ENDÜSTRIYI BÜYÜTECEK
► Erzincan’da TDİOSB süreci Ocak 2017’de başladı. İmar planı yapılan bölge Tarım ve Orman Bakanlığı Organize Sanayi Bölgeleri Daire Başkanlığı’nın onayına sunuldu. 1 milyon 308 bin 389 metrekare alana kurulacak olan bölge; 92 besi, 4 sanayi tesisi olmak üzere 98 parselden oluşacak. Bölgede büyükbaş besi hayvan kapasitesinin 113 bin, küçükbaş besi hayvan kapasitesinin de 463 bin olması öngörülüyor.
Pandemi devrinde besinin kıymeti arttı. Bu süreçte hayvancılık ve tarım daha kıymet kazandı. Besi hayvan kesitleri çoğaldı. Doğu Karadeniz’in et gereksiniminin yüzde 5 ila 7’lik kısmını Erzincan karşılamaya başladı. Pazar giderek büyüyecek. Bu da tarımın hayvancılığın ivme kazanması demek. Yeni periyotta sürdürebilir çağdaş bir tarım ve hayvancılık daha da kıymet kazanacak. Besi OSB’nin de bu doğrultuda Erzincan’a katkısı büyük olacak. Erzincan’da TDİOSB’nin kuruluşu tamamlandığında hayvancılığa farklı bir ivme kazandıracağını düşünüyoruz.
Tarıma dayalı endüstrinin gerçekleşebileceği 10 hektarlık bir sanayi tesis alanımız da var. Burada et entegre sanayi, yem sanayi, biyogaz üzere hayvancılığa dayalı çeşitli sanayi işletmelerinin kurulmasına da imkan verecek alanlara sahibiz. Bölgemize yatırım yapmak isteyen çok sayıda kişinin müracaatı var. Bugüne kadar 100 girişimcinin başvurusunu aldık. Burada yer tahsis isteyen öteki müteşebbisler de var. Bölgenin faaliyete geçmesiyle birlikte birinci etapta yaklaşık 700750 şahsa istihdam sağlayacağını öngörüyoruz. Bu sayı ilerleyen periyotta daha da artacak. OSB ile birlikte yalnızca hayvancılık ve besi işletmeciliği değil, hayvancılığa dayalı sanayi de Erzincan’da gelişmiş olacak.
• YAZIHAN TDİ SERA OSB MÜDÜRÜ EYÜP ÖZTÜRK:
12 AY DOMATES ÜRETİMİ YAPILACAK BÖLGEDE AMAÇ BÜSBÜTÜN İHRACAT
►Malatya Yazıhan TDİ Sera OSB bu yılın ocak ayında hukuksal kişilik kazandı. 675 bin metrekare alan üzerinde parselleme çalışmaları yapıldı. OSB’nin toplam alanı ise 1 milyon 150 bin metrekare. İleriki etaplarda bu alanın tamamının gereksinim duyulduğunda kullanıma açılması planlanıyor. 18 parselden oluşan Yazıhan TDİ Sera OSB’nin altyapı ve fizibilite çalışmaları tamamlandı.
Yaz aylarında soğutma gereksiniminin getirdiği maliyetler hasebiyle Akdeniz Bölgesi’ndeki seralarda üretim 9 ay yapılıyor. Malatya’da kurulacak seralarda ise yaz aylarında 1 ay dışında soğutma gereksinimi olmayacak. Domates, Türkiye’de toplam örtü altı üretiminin yaklaşık yarısını (%49) oluşturuyor. Yazıhan’da da kurulacak seralarda 12 ayda 55 bin ton domates üretilmesi planlanıyor. Yapılan fizibilite çalışmalarına nazaran üretimin tamamının ihraç edileceği varsayılıyor. Öte yandan yatırım kredisinin geri ödenmesi sürecinde gelirin masrafı karşılaması, tesisin yüzde 90 kapasitede çalıştırılmasıyla mümkün olacak. Yatırım kredisinin geri ödemesi tamamlandığında tesis yüzde 50 kapasitede çalıştığında kârlılığa geçiş mümkün olacak. Fizibilite çalışmalarına bakıldığında Malatya’da sera yatırımları kendini geri ödeyen, kârlı yatırımlar olarak görülebilir.
Ayrıyeten, Yazıhan’da kurulacak olan sera OSB, vilayetimizde çağdaş tarım faaliyetlerini artıracak. Bölgenin bitkisel üretim kapasitesi daha faal kullanılacak. Yeni kesimlere kapı aralayarak, bölgesel iktisada müspet katkı sağlayacak. Bölgede istihdamın artmasıyla birlikte sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi de yükselecek. OSB’mizde kurulacak seraların bilhassa bayanların istihdamını artıracağını öngörüyoruz. Toplamda bin 400 kişilik istihdam oluşturacak OSB’deki seralarda üretim, hasat ve paketleme basamağında çalışanların yüzde 75’i bayan olacak. Yazıhan TDİOSB’nin kuruluş evresinde bayanlara ve gençlere seracılık konusunda uygulamalı eğitimler verilecek. Bölgede kurulacak teknolojik seralar ile çağdaş tarım kesiminde çalışan sayısı ve nitelikli iş gücü artacak.
TDİOSB’LERİN AVANTAJLARI
– Yerleşim alanları içerisindeki işletmeler yerleşim alanı dışına çıkacak
– Hayvansal ve bitkisel üretim işletmeleri ihtisas konusuna nazaran bir ortaya getirilecek
– Üretimin her safhası denetim edilebilecek
– Randımanın ve kalitenin artması sağlanacak
– Ucuz maliyetli üretim teşvik edilecek
– Üreticilerin ve yetiştiricilerin kümelenmeleri, ihtisaslaşmaları sağlanacak
– Tarım ve endüstrinin entegrasyonu geliştirilecek
– Orta ve büyük ölçekli çağdaş ziraî işletmeler artacak
-Markalaşma ve kıymetinden satış ile üretici/yetiştirici gelirleri artacak
HAZIRLAYAN: İLHAN DUMAN
KATKIDA BULUNANLAR: • UZMAN SOLMAZ • OSMAN NURİ BOYACI • OSMAN ŞİŞKO • AYŞE KAYTAN UÇAK • ERAY ŞEN • NİHAT DELİBAŞI