İhracatını arttırmak için tarımsal ürünlerde ihracat iadesi
Nuh Tufanı sonrasında Hz. Nuh’un gemisine beyaz bir güvercinin canlılık belirtisi olarak, ağzında zeytin kolu ile dönmesi nedeniyle, zeytin …
Nuh Tufanı sonrasında Hz. Nuh’un gemisine beyaz bir güvercinin canlılık belirtisi olarak, ağzında zeytin kolu ile dönmesi nedeniyle, zeytin yüzyıllardır barışın simgesi olarak kabul ediliyor.
Zeytin, tüm semavi din kitaplarında da kutsal meyve olarak tanımlanıyor. Zeytin ve zeytinyağından hiçbir kimyasal sürece tabi tutulmadan elde edilen zeytinyağı sıhhat açısından pek çok faydayı bünyesinde barındırıyor.
Dünya genelinde, sağlıklı eser tüketme yükselen bir trend. Bu süreçte zeytin ve zeytinyağına olan talepte daima bir artış var. Zeytinyağını en çok zeytin üreticisi olan Akdeniz çanağındaki ülkeler tüketirken, son yıllarda Uzakdoğu ve Amerika’da da zeytinyağı tüketiminde kıymetli artışlar kaydediliyor.
Dünya genelinde yıllık 3.2 milyon ton zeytinyağı üretimi olurken, tüketim de 3 milyon tonun üzerinde ve bu sayı daima artıyor. Türkiye ise; yıllara nazaran değişmekle birlikte sofralık zeytin üretiminde yıllık ortalama 450 bin tonluk üretimle dünyada ikinci ya da üçüncü sırada yer alırken, zeytinyağı üretiminde ise ortalama 200 bin tonluk üretimle dünya sıralamasında dördüncü ya da beşinci sıranın sahibi oluyor.
Türkiye, 2002 sonrasında zeytincilik kesimine büyük bir yatırım yaptı. 2002 yılında 90 milyon civarı olan zeytin ağacı varlığımızı bugün 177 milyon düzeylerine çıkardık.
Tarım ve Orman Bakanlığı bilgilerine nazaran yeni dikim ağaçlarımızın verimli hale gelmesiyle birlikte sofralık zeytin rekoltemiz 1 milyon 200 bin tona, zeytinyağı rekoltemiz ise 650 bin tona ulaşacak.
Bu rekoltelere ulaştığımız takdirde sofralık zeytinde dünya birinciliği Türkiye’nin olurken, zeytinyağında da dünyada ikinci sıraya Türkiye’nin ismi yazılacak.
Türkiye, üretimde bu düzeylere ulaştığı takdirde ihracatta da dünya genelinde fiyat yapan pozisyona gelecek. Bugün en parlak dönemimizde 400 milyon dolar düzeylerinde olan sofralık zeytin ve zeytinyağı ihracatımızın 1.5 milyar dolar düzeylerine çıkmasını bekliyoruz.
Gelecek ile ilgili projeksiyonu ortaya koyduktan sonra 2020 yılının birinci yarısındaki performansımızı ortaya koymak istiyorum.
2020 yılının Ocak – Haziran devrinde Türk zeytincilik bölümü olarak 141 milyon dolarlık ihracata imza attık.
Yılın birinci yarısındaki ihracatımız 2019 yılının tıpkı devrine nazaran yüzde 10’luk düşüş gösterse de, Haziran ayında daha başarılı bir performans ortaya koyduk.
Haziran ayında yüzde 21’lik ihracat artış süratiyle 19 milyon 60 bin dolarlık döviz getirisi sağladık. Bölümümüzün ihracat sayıları pek çok sanayi bölümü ile karşılaştırıldığında küçük üzere görünse de tamamına yakını yerli girdi ile yapılan ihracatımızın katma bedelinin yüksekliğini takdirinize bırakıyorum.
Zeytin ve zeytinyağı bölümünü domine eden bir oyuncu olabilmemiz için sürekliliğimizin olması gerekiyor. Bunun yolu da üretimde verimlilikten geçiyor. İspanya 330 milyon zeytin ağacı varlığı ile her yıl 1.5 milyon tonun üzerinde zeytinyağı üretirken, Türkiye’nin 177 milyon zeytin ağacından ortalama 200 bin ton zeytinyağı alması izaha muhtaç. Kamu ve özel dal olarak zeytincilik bölümünde verimliliği arttıracak adımları süratle atmamız gerekiyor.
Bu adımları attığımız takdirde yıllık 21 bin ton düzeyinde olan kutulu zeytinyağı ihracatımızı da arttırmanın formülünü bulmuş oluruz. Aksi takdirde Türkiye’nin zeytinyağında var yıllarında dünyanın stokçusu olmaktan öte gitmemiz mümkün olmaz.
Mevcut durumda Türkiye’nin zeytin ve zeytinyağı ihracatında başkan pazarlarına baktığımız vakit Sofralık zeytin ihracatımızda birinci 5 ülke, sırasıyla, Almanya, Irak, Romanya, ABD ve Bulgaristan biçiminde olurken, zeytinyağında ABD, Suudi Arabistan ve Japonya en kıymetli ihraç pazarlarımız ortasında yer aldı.
Ülke olarak bizim dünya zeytin ve zeytinyağı ticaretinde daha fazla kelam sahibi olmamız ve ihracatta sürekliliği sağlamamızın yolu üretim artışından geçiyor. 150 milyonu meyve veren, 30 milyonu şimdi randımana geçmemiş, toplamda 180 milyona ulaşan ağaç varlığımızın önümüzdeki yıllarda, global iklim değişikliğinin elverdiği ölçüde, kademeli olarak randımana geçmesiyle birlikte, biz de inşallah dünya ticaretinde yavaş yavaş tartımızı hissettireceğiz.
Öteki yandan, zeytin ağacı varlığımızı arttırırken, ihracat dalımızın muhtaçlıkları da gözetilmeli, hakikat çeşitlerin, en yüksek randımanın ve kaliteli eserin elde edildiği yanlışsız yörelerde dikimi desteklenmelidir. Örneğin; Manisa-Uslu, Domat ve Çelebi, Aydın-Memecik ve Çelebi, Bursa-Gemlik, Nizip-Kilis yağlık gibi çeşitlerine bilhassa dayanak verilerek hem ihracatımızın iri taneli zeytin muhtaçlığı, hem de yağlık zeytin muhtaçlığımız hakikat çeşitlerle karşılanmış olacaktır.
Ayrıyeten, Türkiye’de sayısı 80 milyon adet olduğu iddia edilen yüklü olarak Orman ve Hazine topraklarındaki delice zeytin ağaçlarından en az 20-25 milyon adedinin aşılatılarak üretime kazandırılması da kesimimize çok büyük yarar sağlayacaktır.
Zeytin yoksul toprakların meyvesidir ve ülkemizde kıraç topraklarda yetişen zeytin ağaçlarının büyük bir kısmı sulama altyapısından mahrumdur. Bu bakımdan damla sulama sistemleri, derin kuyu açılması ve elektrik harcamaları bahislerinde Bakanlıklarının acil takviyesine muhtaçlık duyulmaktadır. Ayrıyeten çiftçimize verilen mazot ve gübre takviyesinin de artırılması büyük kıymet taşımaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığımızın vereceği 1 ünite takviyenin 10 yıl içerisinde ülke iktisadına 10 ünite olarak geri döneceğinden hiç kuşkumuz yoktur.
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği olarak öncelikli maksadımız, yüksek katma bedele sahip, ambalajlı zeytin ve zeytinyağı ihracatımızın hissesinin artırılmasıdır. Bunun sağlanabilmesi için, Ziraî Eserlerde İhracat İadesi Dayanağının artırılması çok büyük ehemmiyet arz ettiğinin altını çizmek istiyorum.
Ülkemizin hem sofralık zeytinde hem de zeytinyağı ihracatında İspanya, İtalya, Yunanistan üzere rakip ülkelerle rekabette zorlanmasının en büyük nedeni ülkemiz aleyhine oluşan maliyet farkıdır. Ülkemizde ihracatçıya sağlanan “Tarımsal Eserlerde İhracat İadesi” takviyesi çok düşük seviyededir. Zeytin ve zeytinyağına sağlanan ihracat takviyelerinin en az yüzde 100 oranında artırılması durumunda, başka üretici ülkelerle rekabet edebilir bir seviyeye gelmiş olacağız.
Şu an ambalajlı zeytinyağı ihracatında ton başına 1600 TL’ye kadar, sofralık zeytinde ise 630 TL’ye kadar ihracat iadesi sağlanmaktadır.
Ülkemizde geniş bir coğrafyada ziraî üretimi yapılan zeytin ve zeytinyağına ilişkin rekolte varsayım çalışmaları maalesef öteki ülkelerde olduğu üzere uydu fotoları üzere yeni teknolojileri içeren bir sistem yerine üretim bölgelerinde yapılan müşahede ve incelemelere dayalı olarak yapılmaktadır. Bunun sonucunda başta tespit edilen rekolte bedelleri dönem içinde aşağı yahut üst taraflı olarak revize edilmek durumunda kalmaktadır. Bu da iç piyasa satışlarında ve ihracatta ezalara yol açabilmektedir. Tarım ve Orman Bakanlığı eşgüdümünde yapılan çalışmalarda çağdaş teknolojileri kullanarak daha gerçekçi rekolte kestirim bedellerine ulaşabilmeliyiz.
Türk zeytinyağının rekabetçiliğinin artması için Avrupa Birliği’nin Türk zeytinyağına tanımış olduğu yıllık 100 tonluk kotanın arttırılması koşul.
AB ve Türkiye ortasındaki Gümrük Birliği muahedesinin güncellenmesi görüşmeleri çerçevesinde AB’nin ülkemize uygulamakta olduğu zeytinyağı gümrük vergisinin sıfırlanması ya da Avrupa Birliği’nden ülkemiz menşeli zeytinyağı için en az 30.000 tonluk vergiden muaf bir kota alınmasının Türk Zeytin ve zeytinyağı kesimi için çok yararlı olacağı görüşündeyiz.
Son değinmek istediğim konu ise; sıhhat iksiri ve şifa kaynağı olan zeytinyağında olan KDV’nin yüzde 8’den yüzde 1’e indirilmesi iç tüketimi artıracak ve böylelikle orta ve uzun vadede kalp, damar ve kanser hasatlıkları için yapılan sıhhat harcamaları azalacak ve Sıhhat Bakanlığımızın ilaç harcama bütçesine azaltıcı tarafta katkı da sağlanmış olacaktır.
Hibya Haber Ajansı
