Makine ihracatı 8 ayda 10 milyar doları aştı
Yılın birinci yarısında dünya makine ticaretinin yüzde 19 daraldığı göz önüne alınırsa Türk makine sanayiinin süreci en yeterli yönetim eden …
Yılın birinci yarısında dünya makine ticaretinin yüzde 19 daraldığı göz önüne alınırsa Türk makine sanayiinin süreci en yeterli yönetim eden oyunculardan biri olduğunun daha net görülebileceğini belirten Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) Lideri Kutlu Karavelioğlu, “Yıl sonuna kadar dünya makine ticaretindeki kayıp 500 milyar doları bulacak. Evet, pasta değerli ölçüde küçüldü ancak Türk makine kesimi sert rekabete karşın kaybını en az düzeyde tutacak” dedi.
Makine bölümü pandemi nedeniyle yaşanan global sakinliğe karşın, geçtiğimiz yıl olduğu üzere bu yıl da Ağustos ayında 1,3 milyar dolar ihracat gerçekleştirdi. Yılın birinci 8 ayında ihracatı yüzde 10,6 daralarak 10,4 milyar dolar olarak gerçekleşen bölümün toplam kaybı, son 12 aylık devirde yüzde 5,9 düzeyinde kaldı. Türkiye’nin Makinecileri’nin ihracatta ana pazarları Almanya, ABD, İngiltere, İtalya ve Fransa pandemiden en fazla etkilenen ülkeler oldu, bu beş ülkenin ihracatı birinci 6 ayda yüzde 19 düşerken, ithalatı yüzde 16 azaldı Türkiye’nin makine ihracatının yüzde 40’ını yaptığı bu 5 ülkedeki ihracat kaybı ise 14 civarında oldu.
Bugüne kadar dünya makine ticareti arttığında herkesten fazla ihracat artışı gerçekleştirdiklerine, daralma periyotlarında ise herkesten az düşüş yaşadıklarına dikkat çeken Makine İhracatçıları Birliği (MAİB)Başkanı Kutlu Karavelioğlu şunları söyledi:
“Rakamlar milletlerarası rekabet gücümüzün delili. Şartlar her ne olursa olsun, Türkiye’nin Makinecileri dünyadaki rakiplerinden daha uygun performans ortaya koyuyor. Ancak biz bu bilgileri tek başına kâfi bulmuyoruz, ülkemizin, makine imalatçılarımızın mevcut üretim kapasitesini azami ölçüde kıymetlendirerek sonlu döviz kaynaklarını verimli kullanması gerektiğine inanıyoruz. Ağustos ayında bu muhtaçlık yeterlice görünür hale geldi. Ellerindeki sipariş durumunu sorduğumuz imalatçılarımızın büyük kısmı, önümüzdeki 3 ila 9 ay ortasındaki sürecin kesim için çok kuvvetli geçeceğini belirtti. Bugün itibariyle telafi edilemez bir hasarımız yok fakat artık makine bölümüne kayıtsız kuralsız sahip çıkma vakti.”
“Yerlilik oranımızın yüksekliği, bizi bir konfor alanına hapsetmiyor”
Yılsonuna kadar dünya makine ticaretindeki daralmanın 500 milyar doları bulacağını lakin bundan bu türlü teknolojisi yüksek eser kümelerinin önünün daha da açılacağına dikkat çeken Karavelioğlu, Türkiye’nin bu bahisteki avantajına vurgu yaparak şunları söyledi:
“Evet, pasta kıymetli ölçüde küçüldü lakin Türk makine dalı sert rekabete karşın kaybını en az düzeyde tutacak. Zira Türkiye’de çok güçlü bir üretim altyapısı var. 36 OECD üyesi içinde, makine ihracatında en yüksek yerli katma bedel oranına sahip 6. ülkeyiz. Japonya’nın yüzde 90 ile birinci olduğu sıralamada biz yüzde 76,7 ile Almanya’nın çabucak akabinde geliyoruz. Bu durum dünyada çökmekte olan tedarik zincirlerinden rakiplerimiz kadar etkilenmeyişimizin de sebebi. Bu muvaffakiyet bizi bir konfor alanına hapsetmiyor, zira yerlileşememiş gereksinimlerimiz için rakiplerimize kaynak aktarmayı sürdürüyoruz. Yerlilik oranımızı doruğa taşımamızın şartı, nitelikli çelik ve endüstriyel elektronikte yerli arzın oluşmasıdır.”
“Toplam kapasitelerin üçte biri hâlâ boşta”
İmal ettikleri makineleri dünyanın 200 ülkesine ihraç ettiklerine dikkat çeken Karavelioğlu, “Mühendislik kalitemizi günbegün artırarak teknolojik rekabetimizi daima üste taşıyoruz. Ülkemizin makine kesiminin sağladığı rekabet gücünü ardına alması gerekiyor lakin toplam kapasitemizin üçte biri hala boşta bekliyor” dedi.
Kapasiteler boş kaldığı surece makine imalatçılarının yeni ya da tevsi modernizasyon yatırımı yapmayacağına ve siparişler eski düzeyine yükselene kadar yatırımlarını erteleyeceğine vurgu yapan Karavelioğlu şunları söyledi:
“Firmaların Temmuz sonu durumunu ve sene sonuna dair beklentilerini sorguladığımız son ankette, imalatının olağan seviyede sürdüğünü söyleyen firmaların oranı yüzde 50’nin altında kaldı. Ellerindeki siparişleri üç aya kadar tamamlayacaklarını söyleyen firmaların oranı ise yüzde 78,8. Meğer bölümün doluluk ortalaması olağan vakitte 6-12 ay ortasında değişir. Yani siparişler büsbütün durursa her 5 firmadan 4’ü üç aya kadar boşa çıkacak. Bu durum, sanayi, güç, madencilik, inşaat, altyapı ve sair hizmet bölümlerinden kullanıcıların yatırımlarının hala askıda olduğunu gösteriyor.”
“Bindiğimiz kısmı kesmeyelim”
Karavelioğlu dünya makine ithalatının yüzde 19 azaldığı birinci 7 ayda Türkiye’nin makine ithalatının yüzde 1,5 artarak 14,4 milyar dolara ulaştığını ve makine dış ticaret açığının da 5 milyar dolara yaklaştığını belirterek şu açıklamayı yaptı:
“2020 yılının birinci altı ayında toplamları 82 milyar TL’yi bulan 4 binden fazla Yatırım Teşvik Dokümanı verildi. Bu yatırımlar kapsamında 5,5 milyar dolarlık yabancı makine ve teçhizatın kollayıcı önlemlerden muaf olarak ithaline de onay verilmiş oldu. Yerli ve gümrük süreçleri evvelden yapılmış ithal makineler için tahsis edilen kıymet ise 34 milyar TL’nin altında kaldı. Yatırım teşvik sistemi ile sağlanan avantajlar, kur riskine karşın yatırımcıyı ithal makineye yönlendiriyor. Büyük proje ve bilhassa de sınai yatırımlarda yerliliği özendiren, destekleyen sistemlerin hayata geçemeyişi büyük zaaf oluşturuyor” dedi.
Arsa, bina sair gereksinimleri dikkate almayıp yalnızca makine ve teçhizat için ayrılan bütçelere bakıldığında; hizmetlerde yüzde 73’e, madencilikte yüzde 68’e, tarımda yüzde 94’e, güçte yüzde 54’e ulaşan yerli makine tercihinin, imalat sanayiinde yüzde 36’da kaldığına dikkat çeken Karavelioğlu, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Bu durum, Türkiye’nin yatırımlarının yarıdan fazlasını yapan imalat endüstrimizin yabancı teknolojiye bağımlılığını uzun yıllar sürdüreceği manası da taşıyor. Rakiplerin teknoloji geliştirmesini destekleyerek bir bakıma bindiğimiz kolu kesiyoruz. İthal makineye talebi azaltacak bir teşvik sistemi kurgulanıp yerli imalatımız desteklenirse, cari açığımız derhal ve olumlu tarafta etkilenecektir. Öte yandan, aşikâr ülkelerin mallarına karşı koyulan ek gümrük vergileri hudutlu alanlar ve oranlar bakımından şimdi aktif görünmese de irade beyanı olmaları bakımından değerlidir. Bu uygulamalar yaygınlaştırmalı ve oranlarda mütekabiliyet sağlanmalıdır.”
