Cinayete giden süreci kötü uygulamalar hazırlıyor
Haziran ayında, şiddet uygulayan kocasından uzaklaşabilmek için karakola giden bir bayanın sığınağa yönlendirildiğini, lakin kolluk memuru …
Haziran ayında, şiddet uygulayan kocasından uzaklaşabilmek için karakola giden bir bayanın sığınağa yönlendirildiğini, lakin kolluk memuru tarafından sığınağın yerinin kocasına söylenmesi sonucu bayanın sığınaktan çıkmak zorunda kaldığını paylaştık. Mor Çatı’yı arayarak dayanak alan bayan daha evvel gebeyken kocası tarafından bıçaklandığını, babasının konutunun kocası tarafından kurşunlandığını ve daima vefatla tehdit edildiğini aktardı. En inançta olabileceği yer sığınakken sığınak adresinin ifşa edilmesi sonucu oradan ayrılmak zorunda kaldı.
Sığınağın yerinin kocaya söylenmesi, öncelikli misyonu bayanı korumak olan bireylerce hem bayanın hem de sığınakta kalan öbür bayan, çocuk ve işçinin can güvenliğinin hiçe sayılması manasına gelir. Maruz kaldığı makûs uygulama nedeniyle kendisini inançta hissetmeyen bayan, sığınak ve kolluk tarafından sağlanması gereken muhafaza imkanlarını kullanmaktan çekindi, buna rağmen yüksek can güvenliği tehdidi olan bu bayanın takibi sığınaktan ayrıldıktan sonraki süreçte Bakanlık tarafından yapılmadı. Kendi imkanlarıyla saklanarak hayatta kalmaya çalışan bayan, kocasının öldürme tehditlerinden kurtulamadı. Geçtiğimiz günlerde bayanın yerini bulan kocası, evvel kayınpederinin işyerine giderek karısını ve çocuklarını öldüreceğini söylemiş ve akabinde bayanın yaşadığı yere yanlışsız yola çıkmıştır. Nihayetinde bayanın kaldığı konuta gidip silahını göstererek karısını ve çocuklarını silahıyla öldüreceğini söyleyen koca, kayınpederi tarafından vurularak hayatını kaybetti. Bayan ve çocukları şu an maktulün yakınları tarafından tehdit edildiğinden bayanın, çocuklarının ve yakınlarının can güvenliği sorunu hala devam ediyor.
Yaşanan vaka; Türkiye’de erkek şiddetinin önlenmesi için öngörülen sistemlerin, İstanbul Kontratı, kanun ve yönetmeliklerde belirlenen biçimde işletilmemesinin sonuçlarını gösteriyor. Bayanın, çocuklarının ve yakınlarının yıllardır yüksek güvenlik riski altında yaşamasına, failin can kaybına ve babanın cinayet işlemesine neden olan hadiseler zincirinde aşağıdaki ihlallerin tesirli olduğunu görüyoruz:
- İstanbul Kontratı, 6284 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik, şiddete maruz kalan bayanların korunması ve güvenliklerinin sağlanması için atılması gereken adımları açık bir biçimde belirtir. Daha evvel tekraren kocasının uyguladığı fizikî şiddet nedeniyle can güvenliği tehlikeye giren bayan resmi kurumlara başvurduğu halde şiddet uygulayan koca caydırıcı rastgele bir yaptırımla karşılaşmamış, bayan, çocukları ve ailesi korunamamıştır.
- Sığınaklar, şiddetten uzaklaşmaya çalışan bayan ve çocukların can havliyle sığındığı, yönetmelikler gereği adresi bilinmeyen tutulan kurumlardır. Sığınak adresinin paylaşılması vahim bir güvenlik ihlalidir. Görünen odur ki, bayanın bu ihlal sonucu sığınaktan ayrılmasına karşın Aile, Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığı tarafından bayana ve ailesine izleme yapılmamış ve faal bir takviye sağlanmamıştır. Sığınak çalışanı tarafından desteklenen ve şiddetten korunmaya çalışan bayanın yerinin kocasıyla paylaşıldığı argümanı karşısında gerek Aile, Çalışma ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı, gerekse İçişleri Bakanlığı tarafından rastgele bir soruşturma yapılıp yapılmadığının açıklanması gerekiyor. Kendi imkanlarıyla saklanarak güvenliğini sağlamaya çalışan bayan ve yakınlarının, devletin sunduğu gözetici ve önleyici sistemlere güvenemeyerek ferdi “çözümlerini” üretmiş olmaları, kanun ve yönetmeliklerin uygulanmamasının neden olduğu toplumsal sonuçlara da bir örnektir.
Yaşanan hadise tesadüf değil, arka arda gerçekleşen ihlallerin sonucudur. Mor Çatı olarak sık sık emsal ihlallere şahit oluyor, bunları kamuoyu ile paylaşıyoruz. Vazifeliler çoklukla cezasızlıkla karşılaşacaklarını bildiklerinden 6284 sayılı Kanun’u olması gerektiği üzere uygulamıyor ve kapalılık unsurunu ihlal etmekte sakınca görmeyerek bayanların hayatlarını tehlikeye atıyor. Bayanlar yargıya güvenmedikleri ve hayatlarını riske atmaktan kaygı duydukları için yaşadıkları makûs muamele karşısında şikâyetçi olmaya çekiniyor, hatta muhtaçlık duydukları hizmetler için bile müracaatta bulunmuyor. Şikayetleri alınmayan, hakları konusunda bilgilendirilmeyen, şiddet uygulayanlarla barıştırılmak istenen bayanların can güvenliği tehlikeye atılırken misyon ihlali yapanlar cezasızlıktan güç buluyor. İstanbul Mukavelesi başta olmak üzere, bayana yönelik şiddetle çaba düzenekleri getiren yasal mevzuatın tartışmaya açılması hem şiddet uygulayanları hem de keyfi uygulamalar ile misyon ihlali yapan bireyleri cesaretlendiriyor. Bayana yönelik şiddetle uğraş için atılan tüm adımları boşa düşüren, şiddete maruz kalan bayanları aktif bir halde korumayan, bu örnekte olduğu üzere bayanları ve yakınlarını ferdi tahlil arayışları içine iten, bayanları şiddet sarmalına terk eden bu duruma acil müdahale edilmeli ve yasal mevzuatı yok sayarak keyfi uygulama geliştirmenin kabahat olduğu hatırlatılarak yaptırım uygulanmalıdır. Hem ulusal hem de milletlerarası mevzuat yeterince, vakada sorumluluğu bulunan tüm aktörlerin gerekli soruşturma sürecine tabi tutularak misyon ihlallerinin cezasız kalmamasının sağlanması, bayan ve çocuklarının can güvenliklerinin sağlanarak muhtaçlık duydukları toplumsal hizmetlere erişimlerinin teminat altına alınması Aile Çalışma ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve ilgili tüm kurum ve kuruluşların sorumluluğudur. Erkek şiddetine karşı gayrette İstanbul Mukavelesi, 6284 sayılı Kanun ve yönetmeliklerin gerektiği üzere uygulanması ve berbat uygulamalar karşısında cezasızlığın son bulması, bayana yönelik şiddetle gayretin tesirli bir halde sürmesi için hayatidir. Bayan cinayetlerine giden süreç erkek şiddeti ile başlıyor, berbat uygulamalar tarafından hazırlanıyor. Şiddeti önlemek, bayanları korumak, bayanların ve çocukların şiddetsiz bir toplumda yaşama hakkını korumak devletin yükümlülüğüdür.
Mor Çatı Bayan Sığınağı Vakfı
Hibya Haber Ajansı
