Fed para siyasetinde ima edilen çapraz riskler ve uygulamalar
Fed’in siyaset tabanında yeni durum… ABD’de artan enflasyon beklentileri, aktüel bilgiler ve durumla birlikte yük kazanmayı sürdürüyor. Covid ile …
Fed’in siyaset tabanında yeni durum… ABD’de artan enflasyon beklentileri, aktüel bilgiler ve durumla birlikte yük kazanmayı sürdürüyor. Covid ile birlikte gelen ekonomiyi canlandırıcı teşvik siyasetlerinin artık gayeye uygun faydalık sağlamayan yeri aslında enflasyonu da yaratan tedarik sıkıntıları ile ortaya çıkmış durumda. Bilhassa hammadde teminindeki problemlerin üretime yansıması, üstüne talebin ısındırıcı tesiriyle birlikte birincil tesirlerin denetim altına alınması gerekliliği ortaya çıkmış durumda. Zira fiyatlama davranışları değişiyor ve enflasyon, gelirleri aşındırıcı bir tesir oluşturma evresine yaklaşıyor. Fed, stabil ve öngörülerle uyumlu bir enflasyon yeri denetimi sağlamak istiyor, böylece enflasyon geçiciliği konusunda koydukları çıpanın korunması kolaylaşsın. Varlık alımlarını azaltmak ve gerektiğinde daralmayı hızlandırmak, bu denetimi sağlamanın yolu olarak görülüyor.
Fed ima edilen siyaset oranı ve fiyatlanan faiz artış/indirim sayısı… Kaynak: Bloomberg
TÜFE faiz beklentilerini nasıl etkiliyor? Olağan kurallar altında yüksek enflasyonist devrin oransal baz tesiri, tedarik zincirlerinin olağanlaşması beklentisi yahut sıkılaşan siyasetlerin bu sefer dezenflasyonist tesirinin süratli olması faktörleri Fed’in durumu izlemek konusunda daha ortada durmasına neden oluyor. Yani faiz artışı aslında çabucak ele almak istedikleri bir husus değil. Fakat, enflasyonda düşünce şuradan ileri geliyor; birçok eserde fiyat artışı pandemi ile ilgili kalemlerin tesirini geçti ve enflasyonun asıl şoförü durumuna geldiler. Girdi ve güç teminine ait maliyet ögeleri, genel yayılım tesiri üzerinden enflasyonu tesirine alacak bir noktada. İktisatta istihdam açığı kademeli olarak kapanırken ve hala tam istihdam noktasında değilken talep etkeni de ısındırıcı. Münasebetiyle, tam istihdam pozisyonunda daima gelir tesiri harcama inancı manasına geleceğinden enflasyonu etkileyebilir. Bu nedenle, faiz artışının vaktinin erkene alınması ve frekansının sıklaştırılmasına ait beklentiler, yüksek TÜFE gerçekleşmeleri çerçevesinde önümüze geliyor. 5 yıllık ve 10 yıllık başa baş enflasyon oranlarında kaydedilen tepeler ve kısa vadeli enflasyon beklentilerindeki hareketin sıklığının artması, piyasanın bu hususta daha telaşlı olduğunu gösteriyor.
Amerika Birleşik Devletleri başa baş enflasyon oranları… En yakın nominal Hazine vadesinin getirisinden enflasyona bağlı vade eğrisinin gerçek getirisinin çıkarılmasıyla hesaplanır. Sonuç, belirtilen vade periyodu için zımni enflasyon oranıdır. Kaynak: Bloomberg
Fed, yüksek enflasyondan daha fazla telaş ederse ne yapacak? Varlık alımlarının azaltılması aylık 15 milyar dolarlık dilimler biçiminde başlatıldı. Bu süratte gidilirse Haziran 2022 QE’nin bittiği tarihe denk gelecek. Pekala faiz artışı ne vaktin konusu? Bundan tam olarak emin olunacak bir noktada değiliz. Zira tedarik zinciri düşüncelerinin ne vakit sonlanacağı ve olağana döneceği tam olarak net değil. Öteki taraftan; iki değerli olguya inanıyoruz: Ekonomik ilerleme, ki büyük oranda azamî istihdam durumunda sağlanmış olacak, ve kalıcı olabilecek ve uzun vadeli tesirlerin korunmasını zorlaştıracak bir enflasyon. Aslında bu olguların birincisi de enflasyonun etken unsurlarından biri, yalnızca şu etapta ilk öncelik sırasında değil. Fakat artmaya devam eden fiyatlar, harcama konusunda da itimat verdiğinden talep enflasyonunun ana bileşeni. Bu ortam sağlandığında, iktisat ne düzeyde olur ve enflasyonist telaşlar ne düzeyde olur bilinmez. Fakat Fed, Aralık toplantısında beklentilerde revizyona gittiğinde sinyal tesirinin nerede olduğunu görme fırsatımız da olacak.
Piyasalar, Fed’in 2023’e işaret eden en son iddialarıyla karşılaştırıldığında, gelecek yılın Eylül ayına kadar federal fon oranı artışını fiyatlıyor. Duruma nazaran bunun Haziran – Temmuz 2022 vakit çizelgesine kayma mümkünlüğü olmakla birlikte, Fed’in toparlanmayı rayından çıkarma riskini göze alacak bir agresiflik içine şu kademede girmeyi değerlendirdiğini düşünmeyiz. İlk opsiyonumuz, enflasyondan rahatsızlık derecesi artarsa varlık alımlarını azaltma suratının artırılması ve bu tarafta ayarlama yapılması formunda olacaktır.
ABD 2 yıllık ve 10 yıllık tahvil faizi ile TÜFE karşılaştırması… Kaynak: Bloomberg
Enflasyona siyaset agresyonu ile karşılık verme eşiği… Gelecekte bir noktada Fed’in varlık alımlarının suratını ne ölçekte devam ettireceğine karar vermesi gerekecek. Fed’in menkul değerleri azaltma stratejisinde iktisadın güzelleşmeye devam ettiği varsayıldığında, federal fon oranındaki artışı varlık alımlarından sonra ele alması düşünülüyor. Fakat Fed Lideri Powell, varlık alımlarının azaltılmasının ve faiz oranının artışının bağımsız kararlar olduğunu vurgulayarak, farklı katmanlardaki ilerlemenin hususları olduğunu öne sürüyor. Daralmanın suratı ve zamanlaması, faiz artışına direkt değil dolaylı olarak piyasa üzerinden referans verilen bir noktadadır.
Enflasyondaki beklenenden daha büyük sıçrama, Fed’in faiz oranlarını daha erken yükselteceği tarafındaki spekülasyonları artırıyor. Ekim ayında TÜFE, bir evvelki yıla nazaran %6,2 artarak 1990’dan bu yana en süratli yıllık artışını kaydetti. Data sonrasında, enflasyon beklentilerindeki yansıma enflasyon başa baş oranlarını da üst çekiyor. Önümüzdeki on yıldaki enflasyon suratına ait tahvil piyasası beklentileri Cuma günü 2006’dan bu yana görülmemiş bir düzeye yükseldi. Yükselen enflasyon, nominal faizli tahvillerde satışı artırırken enflasyon muhafazalı tahvillere olan yansımayı ise artırıyor. Yansıyan bu hareketler, enflasyonun başlangıçta varsayılandan daha kalıcı olabileceği riskinden daha fazla tasa edildiğini gösteriyor. Varlık alımlarının azaltılması, yaklaşan faiz oranı artırımının teorik habercisi olmakla birlikte; daha yüksek ve kalıcı bir enflasyon daha erken ve yüksek frekanslı faiz artışlarının olabileceği fikrini destekliyor.
Sonuç? Enflasyon 30 yılın en yüksek düzeyine çıktı ve artan enflasyonun muhtemelen başlangıçta düşünülenden daha uzun mühlet devam edeceği telaşlarını körükledi. Sonuç olarak, federal fon oranını artırma beklentileri öne çekildi. Arz sıkıntıları her ne kadar son aylarda enflasyonda görülen artışın en kıymetli sorumlusu olsa da, çok talepten kaynaklanan eser kıtlığı da buna katkıda bulunuyor. Doğal olarak fiyatlar genel düzeyi eğrisi daha yükseğe kayıyor. Biz, şu anda enflasyonun iki kanattan sürüklendiğini düşünüyoruz. İktisadın tamamı açısından bunun şimdi azamî istihdam noktası başarılmadan gerçekleştiğini düşünecek olursak; şartlardaki ilerleme de talep enflasyonuna katkı verebilir.
Fed, enflasyon beklentilerinin istikrarsızlaşmasını önlemek için genel trendleri ve ekonomik büyümeye dair ilerleme datalarını detaylı kıymetlendirecek ve gerekirse daha önden yüklemeli sıkılaştırma yapabilecektir. Daha sıkı para siyaseti Covid, üretim kesintileri yahut işgücüne geri devir üzere şartları tam olarak desteklemeyeceğinden Fed, toparlanma suratına ziyan vermeyecek bir yeri müdafaayı tercih ediyor. Agresif bir sıkılaşmanın sert bir iniş yahut arzulanandan yüksek bir dezenflasyon yaratması riskinden tasa de ediliyor. Fed, varlık alımlarını azaltma suratına içinde bulunduğumuz evrede belirtilen süratte devam edecek, gelecekteki faiz artışlarına dair rehberlik ise enflasyondan daha fazla telaş etme eşiğine dayanacaktır.
Kaynak Tera Yatırım-Enver Erkan
