Prof. Dr. Bektaş: İzmir depremi, Doğu Karadeniz’e uyarı
Gürcistan’da 3 yıl evvel meydana gelen zelzelelerin fay sınırını tetiklediği ve yarılmayı hızlandırdığının saptanmasının akabinde, 4’üncü …
Gürcistan’da 3 yıl evvel meydana gelen zelzelelerin fay sınırını tetiklediği ve yarılmayı hızlandırdığının saptanmasının akabinde, 4’üncü zelzele jenerasyonundan 3’üncü zelzele riski bölgesine çekilen Karadeniz’de, zelzele riski de arttı.
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) eski öğretim üyesi Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, İzmir’in Seferihisar ilçesi açıklarında meydana gelen 6.6 büyüklüğündeki sarsıntı ve Doğu Karadeniz’de zelzele riskine ait açıklamalarda bulundu.
İzmir zelzelesinin, Doğu Karadeniz Bölgesi’nin şu andaki zelzele potansiyeli ve sarsıntı tehlikesini en uygun biçimde aktaran bir sunum yaptığını belirten Bektaş, “Türkiye’de genel bir kanı var; Doğu Karadeniz Bölgesi, Türkiye’nin sarsıntı açısından en inançlı bir yeridir. Hatta o bölgede sarsıntı olmaz. Vatandaşta bu türlü bir algı var. Lakin son İzmir sarsıntısından sonra bu algı değerli ölçüde değişti. Zira biz zelzele bilimcileri, zelzelesi ya teorik bilgilerden elde ederiz ya da laboratuvardaki deneylerden fakat en hoş sonucu yeniden tabiatın kendisi veriyor. Bu bakımdan, İzmir sarsıntısı, Doğu Karadeniz Bölgesi’nin şu andaki zelzele potansiyeli ve sarsıntı tehlikesini en düzgün biçimde aktaran bir sunum yapmıştır bize. AFAD’ın bilgilerine nazaran, İzmir sarsıntısı 0.1, tıpkı datalarda bugünkü Türkiye sarsıntı tehlikesi haritasına nazaran Trabzon’da olabilecek en büyük sarsıntının sarsıntısı 0.2. yani İzmir’de yaşanan zelzelenin en az 2 katı daha tehlikeli bir durum kelam konusu. Hatta Rize’de bu yer sarsıntısı ölçeği 0.3 olarak belirtiliyor. Bu ne manaya geliyor? Demek ki yalnızca sarsıntının büyüklüğü değil, bulunduğumuz yerin ya da binanın bulunduğu tabanın fizikî ve mekaniksel özelliği çok değerli. Yani zelzele büyütmesi dediğimiz diğer bir deyişle zelzele jeolojisinde yer tesiri dediğimiz olay son derece önemli” dedi.
”İZMİR ZELZELESİ, KARADENİZ İÇİN UYARIDIR”
Doğu Karadeniz Bölgesi’nde ”böyle bir tehlike yok, en inançlı burası” biçimindeki algının yanlışsız olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Bektaş, “Bu bağlamda tabanların, bilhassa gevşek yerlerin, kıyı çökelleri dolgu alanları üzerinde biliyoruz ki zelzele gücü daha çok artıyor. Zelzele dalgaları büyüyor. Bu nedenle taban etütlerinin güvenirliği çok daha ön plana çıkıyor. Taban etütleri çok hakikat yapılırsa hiçbir sorun olmaz. Demek oluyor ki Trabzon bölgesinde en az İzmir’de yaşanan olaylar tekrar burada da yaşanabilir. Vatandaşlarımız yani Trabzon yahut Rize, Doğu Karadeniz Bölgesi’nde ‘böyle bir tehlike yok, en inançlı burası’ demek hakikat değil. Zira kuzeyimizde AFAD’ın yeniden bilgilerine nazaran Karadeniz fayı, güneyimizde Kuzey Anadolu fayı var. Bu 2 fayın oluşturacağı tehdit, tehlike 0.2-0.3 yani İzmir’de yaşanan zelzele tehlikesinin daha üstünde. Pekala, Trabzon ve Rize’nin tabanı nasıl? Rize dolgu alanı üzerinde kurulmuş bir yer. O bölgede sarsıntı büyütmesi haliyle olacak. Bu 0.2 ve 0.3’lük bilgiler yalnızca ortalama bedellerdir. Trabzon yöresinde ikinci bir tehlike var; hem dolgu alanları var hem yumuşak yerimiz, hem de heyelanlı bölgelerimiz var. Yani İzmir’de olmayan bir tehlike de heyelan. Bir tehlike daha ortaya çıkıyor sarsıntının dolaylı tesiri olan heyelan. İzmir zelzelesi; Doğu Karadeniz Bölgesi için bir ikazdır, değerli bir uyarıdır” diye konuştu.
”TÜRKİYE’NİN HER TARAFI ZELZELE KUŞAĞIDIR”
Türkiye’nin her tarafının sarsıntı neslinde olduğuna dikkati çeken Bektaş, bilhassa büyükşehir belediyelerine değerli vazifeler düştüğünü ve bünyelerinde jeoloji dairesi kurmaları tarafında tavsiyede bulundu. Bektaş, “Türkiye’nin her tarafı sarsıntı neslidir. Zira Türkiye’miz kuzeyde Avrasya, Güneyde Gondwana kıtası ortasında mengenede sıkışmıştır. Sonuç olarak; biz tabiattan tekrar en hoş bilgiyi aldık, Doğu Karadeniz’in depremselliği açısından. Teorik bilgiler laboratuvar bilgilerinden çok yeniden biz sarsıntısı sarsıntıdan öğrendik Doğu Karadeniz’in geleceği açısından. Bu bağlamda Rize’de kentsel dönüşüme gidiliyor. Buradaki yapılar asla sarsıntıya güçlü değildir. Lakin Trabzon’un yapı stoku da, öncelikli olarak gözden geçirilmelidir. Bilhassa 1999’dan evvel yapılan binaların güvenirliği, bütünü ile gözden geçirilmelidir. Belediyelerimiz sarsıntı konusunda da daha hassas olmalıdır. Hatta kendi iç bünyelerinde jeoloji dairesi kurup, jeologlar, jeofizikçiler istihdam etmelidirler” sözlerini kullandı.
NTV
