Ara tatilde ekran süresi kısalmalı, hareket çoğalmalı
Uzmanlara nazaran panemiyle birlikte ekranın manası değişti. “Ekran” artık ödev ve sorumluluk manasına gelirken; konut ve okul ortasındaki hudut …
Uzmanlara nazaran panemiyle birlikte ekranın manası değişti. “Ekran” artık ödev ve sorumluluk manasına gelirken; konut ve okul ortasındaki hudut da ortadan kalktı.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Çocuk Ergen Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Çiğdem Yektaş, pandemi sürecinde eğitime orta tatilin değerine işaret ederek tavsiyelerde bulundu.
Her çocuk farklı etkileniyor
Salgın sürecinde orta tatile çocukların daha fazla muhtaçlıkları olduğunu belirten Doç. Dr. Çiğdem Yektaş, “Okulsuz kalmanın manasını konuşmadan orta tatil ya da karşılanması gereken fizikî duygusal ya da akademik ihtiyaçları konuşmak eksik kalacaktır. Pandemi sürecinin tesirleri her yaş ve gelişim devrine nazaran farklı oldu. Bu nedenle çocuklar formunda bir genelleştirme gerçek olmaz. Bunun yerine daha spesifik olarak yaş, gelişim devri ve o devrin gereksinimleri ve pandemi öncesi durumun göz önünde bulundurulması gerekir” dedi.
Okulla bu yıl tanışan çocuklar için durum çok farklı
Bu sene okula başlayan çocuklar için durumun daha farklı olduğunu kaydeden Doç. Dr. Çiğdem Yektaş, “Özellikle okula yeni başlamış bir çocuğun muhtaçlıkları, okulu ve sınıfı değişmemiş ancak pandemi nedeniyle okulla ilişkisi azalmış bir çocuğunkinden elbette farklı olacaktır. Okul kavramı okulun çocuğun hayatına getirdiği sistem aslında çok elzemdir ve siz okulla bu periyot tanışmak zorunda kaldıysanız bir çocuk olarak bu kavramın sizde yerleşmesi ve sizin için taşıyacağı manalar da çok farklı olacaktır” diye konuştu.
Ekranın manası değişti
Pandemi sürecinde okulun “online yapılan dersler” manasına geldiğini kaydeden Doç. Dr. Çiğdem Yektaş, “Henüz yüzünü bile görmediğimiz, maskeler gerisinde uzun müddet göremeyeceğimiz, hiç tanımadığımız bir sürü çocuk ve öğretmen manasına da geliyor. Çocuklar okul öncesi ve okul sonrasında olağanda ekranı oyun ve cümbüş hedefiyle kullanırken bir anda ekranın manası değişti. Ekran vazife ve yükümlülükler, ders manasına gelmeye başlandı. Lakin manadaki bu değişme ya da kayma o ana kadar bu türlü bir tecrübesi olmayan çocuk için uzun bir vakit gerektirebilir” ihtarında bulundu.
Okulu içselleştirmeleri güçleşti
“Oyun nerede bitiyor, ders ve sorumluluklar nerede başlıyor. Kavram ve baş karışıklıkları baş gösterebilir” diyen Doç. Dr. Çiğdem Yektaş, “Fiziksel ortamın yokluğu, bilhassa bu yaşlarda zihinsel çerçeveyi çizmemizi de zorlaştırıyor. Zira bu yaş çocuğu şimdi somut işlemleme maharetinin olduğu bir yaş yani pek çok şeyi deneyimleyerek öğrenilen bir yaş. Okul fizikî bir ortam ancak tıpkı vakitte okul bir kavram olarak içinde pek çok değişkeni de barındıran soyut bir kavram ve bu kavramın içselleştirilmesi bu kavramla yaşanacak tekrarlayıcı tecrübelerle mümkün. Pandeminin yarattığı ortam, okulda direkt yaşanan fizikî tecrübeleri de aslında ortadan kaldırdı. Bu durumda okulun getirdiği öbür pek çok kavramı çocuğun içselleştirmesi çok güçleşti” diye konuştu.
Okul kişiliği geliştiren en kıymetli araç
Okulun en kıymetli getirisinin akademik hünerlerin yanı sıra edinilen toplumsal etkileşim tecrübeleri ve akran bağlantısı olduğunu belirten Doç. Dr. Çiğdem Yektaş, “Bu tecrübe bizi biz yapan, çocukluğumuzdan beri geliştirdiğimiz kimliğimizin şekillenmesinde ebeveyn dışındaki tahminen en değerli araç olan okuldan yoksun kalmayı da beraberinde getirdi. Münasebetiyle bu kaynaklarla tanışmamış bir çocuğun okul kavramını içselleştirmesi de oldukça güç ve zahmetli” diye konuştu.
Çocuklar pandemiden nasıl etkilendi?
Çocukların pandemi sürecinden nasıl etkilendiklerinin her çocuk özelinde başka ayrı kıymetlendirilmesi gereken bir durum olduğunu belirten Doç. Dr. Çiğdem Yektaş “Ancak çocuğun pandemi öncesinde içinde bulunduğu devir, pandemi sürecini nasıl geçirdiği, pandemi sonrasında yaşadığı korku seviyesi, ebeveynin tasa seviyesi, okulla ilgili alınan somut tedbirler çocuğun bu periyot karşısında göstereceği ruhsal reaksiyonları ya da davranışları çok belirleyen bir role sahip” dedi.
Okul ve mesken ortasındaki hudut ortadan kalktı
Pandemi sürecinde çocuklarda okul ve konut ortasındaki hududun ortadan kalktığını da kaydeden Doç. Dr. Çiğdem Yektaş, “Okul ve konut ortasında hudutlar kayboldu. Bir çocuğun gelişiminde aslında değerli olan bir rol karmaşasına da denk geliyor ki ebeveyn için de birebir şey geçerli aslında. Zira yalnızca sabahları görebildiği, hafta sonları kısıtlı vakit geçirdiği çocuklarıyla daha fazla temas eder oldu. Münasebetiyle mesken içi dersler, ödevlerin takibini de anne ve babalar almak zorunda kaldı. Birçok ebeveyn için de bu aslında çok yeni ve zorlayıcı bir tecrübe. Anne ve babanın konutta kendi rolleri dışında öğretmenlik yapmak neredeyse zorunda kalınan bir misyon süreci oldu. İşe gitmek zorundaysanız çocuklarınızı emanet edeceğinizi birilerini bulmak zorundasınız. Öte yandan konuttan çalışmak zorunda olduğunuzda da mesken içi takibi ya da uygun nezareti yapamayabilirsiniz. Münasebetiyle bu maratona yetişmek aslında hem çocuk için hem de ebeveyn için hem yorucu hem de epeyce zahmetli” diye konuştu.
Çeldiricilerle baş etmek çok zorlayıcı
Meskende ders dinlemeye konsantre olmanın epey zorlayıcı olduğunu belirten Doç. Dr. Çiğdem Yektaş, “Evin yatak odası ya da salonunda ders dinlediğinizi düşünün. Çabucak yanı başınızda oyuncaklarınız var. Ya da internet oyununuz orada sizi bekliyor yani çeldiricilere karşı koyabilme esasen okul çağının başında çok sıkıntı bir durum. Mesken aslında hepimiz için rahat bir ortam manasına gelir. Meskene geldiğimizde rahatlarız ve dinleniriz. Konutta bu türlü bir şeyi uygulamaya çalışmak da bu manada çok önemli manada bir motivasyon sorununa de yol açmaktadır” dedi.
Tatilin bir dinlenme ve hür vakit geçirilen bir periyot olduğunu kaydeden Yektaş, pandemi sürecinde tatilin de kıymetli olduğunu belirterek “Bu periyodu dinlenme ve ihtiyaçlar noktasında kendimizi ve çocuğumuzu gözden geçirmek için bir fırsat olarak kullanmamız lazım” dedi.
Uzun vadeli ekran kullanımına müsaade verilmemeli
Uzun müddetli ekran kullanımının okul çağı çocuklarında dikkati de bozan bir durum olduğu için kesinlikle kısıtlanması gerektiğini kaydeden Doç. Dr. Çiğdem Yektaş, şunları söyledi:
“Uzun periyodik ekran kullanımı hem dikkati hem de his regülasyonu ve davranış düzenlemesini bozduğu için kesinlikle uygun kısıtlamaların, pandemi de olsa yapılması gerekiyor. Burada tekrar ebeveynin tavrı çok değerli. Devreye girmesi gereken ebeveyn çok kısıtlayıcı ya da çok esnek davrandığında biz daha çok sorun yaşıyoruz. Elbette çocukları kendi haline bırakmak manasına gelmiyor bu. Kesinlikle istikrarda tutmak gerekiyor. Zati ekran sürelerimiz yeni olağan dediğimiz periyotta de arttı. İstemesek de artık okul periyodunda de ekran başında geçti. En azından bu tatil devrini ekranı biraz daha kısıtlayarak konut içi mesken dışı ekran dışı aktivitelere biraz daha çocukları yönlendirebilmek, hareket etmeleri için imkan yaratmak gerekiyor. Zira bu çocuklar için katbekat büyük bir sorun. Zira çocuk aslında hareket manasına geliyor. Hislerimizi düzenlerken aslında hareketlerimizi de kullanıyoruz. Hatta bazen dikkatimizi de toplarken hareketten faydalanıyoruz. Ekranı azaltmak, en azından tatilde hareketi artırmak çok değerli. Zira konutta olduğumuzda hareketlerimiz çok kısıtlandı. Yapabildiği spor aktivitelerinden de yoksun kaldılar. O yüzden fizikî hareketliliği konut içinde ve konut dışında artırmak orta tatilin değerli bir kesimi olmalı.”
Hibya Haber Ajansı
