Kitapta âlim, doktor, felsefeci, müzik bilimci ve sûfi Tufeyl’in hayatı, Batı niyet dünyasını da etkileyen Hay bin Yakzân isimli en değerli yapıtı üzerinden bedellendiriliyor.
VakıfBank Kültür Yayınları’nın (VBKY) okurla buluşturduğu “İbn Tufeyl Aklın Yaşamı”nda, çağdaş Batı ideolojisini etkileyen Tufeyl’in görüşlerini ve çalışmalarını içeren kapsamlı biyografisi yer alıyor.
New York Üniversitesi’nde ideoloji tarihi profesörü Taneli Kukkonen tarafından kaleme alınan kitap, 12’nci yüzyılın niyet yapısını ve Batı Müslümanlığının akılcılığını ortaya koyması açısından da kıymetli bir kaynak.
Robinson Crusoe’ya ilham oldu
Türkçe çevirisini Zeliha Yılmazer’in yaptığı kitap, sûfi, doktor, müzik bilimci, alim ve saygın felsefeci İbn Tufeyl’i en değerli yapıtı kabul edilen ve İslam kanısına emsalsiz katkıda bulunan Hay bin Yakzân doğrultusunda anlatıyor. Bu eser Kukkonen’a nazaran gerek içerik gerek transfer açısından baştan sonra sıra dışı bir yapıya sahip. “Hay, tabiatın keşfi ve kaçınılmaz fethi üzerine ayrıntılı anlatısı ve peşi sıra manevi bir aydınlanmanın vuku bulmasıyla, erken devir çağdaş okurda, orijinal ve heyecan verici bir yankı uyandırmıştır” diyen Kukkonen, Hay’ın, çeşitli Avrupa lisanlarına çevrilmesiyle, Daniel Defoe’nun Robinson Crusoe’sunun ve benzeri yapıtların yazılmasına yol açtığını söylüyor. Kukkonen, Batılı okurun, akılcı sorgulamanın İslam fikrindeki rolünü kıymetlendirmek için Hay’a başvurmaya devam ettiğinin bilgisini veriyor.
Batı’da ideolojinin tam kalbinde
Kukkonen, İbn Tufeyl’in Müslüman Batı’da ideolojinin yerelleşmesinin tam kalbinde bulunduğunu belirtiyor, akabinde onun çalışmalarını hayatının kırılma noktalarıyla iç içe sıralıyor. Kitapta, ilerleyen çağlarda Tufeyl’i övenlerin birçoklarının, her şeyden evvel onun ideoloji alanındaki başarılarına işaret ettiğine dikkat çeken Kukkonen, “İbn Tufeyl’in klâsik bir İslami eğitim aldığından emin olabiliriz. Bu eğitim, okuryazarlık yeteneği, Arap lisanı grameriyle Kur’an ve hadisler üzerine kapsamlı bir çalışmayı içerir… Buna karşılık, İbn Tufeyl’in sonraki edebi ve şiirsel muvaffakiyetleri, bize eğitiminin, Arap kültürünün seküler tarafları üzerine çalışmaları da içerdiğini gösteriyor” diyor. Tufeyl’in İslam kanısına yaptığı kıymetli katkı Hay bin Yakzân’da yer alırken, yapıtın tüm ayrıntıları Kukkonen’ın kitabında genişçe bedellendiriliyor.
Hay’ın içeriğinde neler anlatılıyor?
Hay, kısa bir metin. Fakat sadece felsefi içeriği açısından değil, sürükleyici bir okuma yapmayı sağlayan anlatımı ve detayları açısından da varlıklı bir eser. Kukkonen’a nazaran bu ayrıntılar, Hay’ın kurmaca cihanını detaylandırırken vakit zaman İbn Tufeyl’in hiç ayak basmadığı topraklara da ışık tutuyor. Eser dikkatlice okunduğunda ise İbn Tufeyl’in neyi nasıl gördüğüne dair bilgiler veriyor. Hay bin Yakzân, ana karakter Hay’ın maddi hudutlar ve duyumların ötesine uzanan yolcuğunu anlatıyor. Kukkonen, kitapta kelamlarına şöyle devam ediyor: “Hay’ın temel anlatısı, Hay’ın bir bebekten, kusursuz bir beşere evrilişini tasvir eder… İbn Tufeyl’in felsefi romanının başkahramanı Hay, daha çok pratik zekâsıyla, ferdi tetkikle vardığı dünya görüşüyle ve var olan bu niteliklerin müellif İbn Tufeyl’e kadar genişletilebilmesi temayülünün varlığıyla ün kazanmıştır. Ben de bir tarihçinin gözünden, Hay bin Yakzân’ın erken Muvahhidler periyodu boyunca Müslüman Batıda mayalanmış dayanılmaz kültürel ve ilmi yapının müstesna bir değerlendirmesi olarak okunabileceğini göstermeye çalıştım.”
Eşsiz bir muvaffakiyete ulaştı
İbn Tufeyl’in çalışmaları ve ilgi alanları doğrultusunda ortaya koyduklarıyla eşsiz bir muvaffakiyete ulaştığını söyleyen Kukkonen, “Onun başarısı, tıp hekimlerinin, Aristotelesçi filozofların ve mutasavvıfların kavrayışlarını kapsayabilecek azametli bir entelektüel senteze ulaşılabileceğini, bahadır ve kendinden emin biçimde söz etmesinde yatar” diyor. 12’nci yüzyıl İslam dünyasını etkileyen Endülüslü İbn Tufeyl, geçmişte olduğu üzere gelecekte de Batı niyet dünyasında yer edinmeye devam edecek
KÜNYE
Yayınevi: VBKY
Kitabın ismi: İbn Tufeyl Aklın Ömrü
Muharrir: Taneli Kukkonen
Tercüman: Zeliha Yılmazer
Sayfa sayısı: 224 sayfa
Fiyatı: 28 TL
Hibya Haber Ajansı