Covid-19 dönemindeki hijyen önlemleri atopik egzamayı tetikleyebilir
Kaşıntılı ve kronik bir hastalık olan, farklı yaş kümelerinde bedenin değişik yerlerinde ortaya çıkan egzama karakterinde yaralarla kendini …
Kaşıntılı ve kronik bir hastalık olan, farklı yaş kümelerinde bedenin değişik yerlerinde ortaya çıkan egzama karakterinde yaralarla kendini belirli eden atopik dermatit (egzama), ailesinde bu hastalık olanlarda daha fazla görülüyor. Erciyes Üniversitesi Rektör Yardımcısı, Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Kolu Lideri Prof. Dr. Murat Borlu, 14 Eylül Atopik Egzama Günü vesilesiyle değerli bilgiler paylaştı ve hastalara el hijyeni konusunda COVID-19 periyoduna de özel tekliflerde bulundu.
Atopik dermatit (egzama), bebeklik periyodundan ileri yaş kümesine kadar herkeste görülebilir. En besbelli özelliği deri kuruluğu ve şiddetli kaşıntıdır. Ailede atopik temelli bir hastalık olması hastalığın temel teşhis kriterlerinden biridir. Atopi, insan bedenindeki savunma sistemlerindeki birtakım dengelerin alerjik tarafa yanlışsız yük kazanması sonucu oluşur. Bu durumda atopik dermatit, alerjik nezle, alerjik göz nezlesi ve astım üzere öbür sistemleri de ilgilendiren hastalıklar ortaya çıkabilir. Bunun dışında başka alerjik deri hastalıkları, kuru deri egzaması, kontakt dermatit, uçuk ve mantar hastalıkları, yün alerjisi üzere birçok hastalığın da vakit zaman atopik dermatite eşlik ettiği görülür.
Atopik egzama farklı yaş kümelerinde ve bölgelerde görülür
Atopik egzamanın farklı yaş kümelerinde ve bölgelerde görüldüğünü tabir eden Erciyes Üniversitesi Rektör Yardımcısı, Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Kolu Lideri Prof. Dr. Murat Borlu şunları söyledi: “İlk bebeklik periyodunda bez bölgesinde, daha sonra yüzde, çocukluk periyodundan itibaren kol ve bacak iç yüzlerinde bariz iken daha ileri yaşlarda ise kol ve bacakların dış yüzeyi ve gövdede belirginleştiği görülür. Ayrıyeten egzama yahut kontakt dermatite neden olan deri kuruluğu ve temasa bağlı olarak da değişik yerleşim gösterebilir.”
Kaşıntının daima, şiddetli hatta uykudan uyandırıcı özellikte olduğunu da kelamlarına ekleyen Prof. Dr. Murat Borlu: “Şiddetli kaşıntı uyku düzensizliğine neden olur. Ayrıyeten kronik hastalık toplumsal izolasyona, gerilime ve depresyona neden olabilir. Atopik dermatit iş kaybına neden olan kıymetli deri hastalıklarından biridir ve kronikleştikçe astım başta şiddetli alerjik hastalıkların ortaya çıkışını da kolaylaştırır.”
Hastalığın bulaşma özelliği katiyen yoktur
Atopik dermatit tanısı ve tedavisi deri ve zührevi hastalıklar uzmanı tarafından değerlendirilmelidir diyen Prof. Dr. Murat Borlu, şunları söyledi: “Eşlik eden hastalıklar nedeni ile vakit zaman başka uzmanlarla işbirliği de gerekebilir. Hastalık yalnızca deri kuruluğundan, hastaneye yatmaya neden olacak kaşıntı ve egzamaya neden olacak bulgulara kadar hayli geniş bir yelpazede görülür. Hastalığın şiddetine nazaran tedavi verilir ve buna nazaran tedavi muvaffakiyetinden kelam edilebilir. Günümüzde hastaların büyük kısmı faal formda tedavi edilebilmektedir. Hastanın durumuna nazaran kısa, uzun yahut daima tedavi gerekebilir. Hastalığın bulaşma özelliği ise mutlaka yoktur. Hastalığın tedavisinde birinci evre, kişinin yahut ailenin eğitimi, derinin aktif nemlendirilmesi varsa tetikleyici alerjenlerden uzak durulması yahut bariyer sistemlerle uzaklaştırılmasıdır.”
Atopik egzamada tedavinin birinci evresi kişi ve ailenin eğitimidir
Atopik dermatit çok erken yaşta başlayabilir. Bulguları bazen bez dermatiti, bazen deri kuruluğu, bazen beyaz kepekli lekeler yahut öteki deri hastalıkları ile aşikâr edebilir diye tabir eden Prof. Dr. Murat Borlu: “Bazen hastalık şiddetli olmadığı durumlarda gözden kaçabilir yahut öteki hastalıklarla karıştırılabilir. Hastalık kronikleştikçe, kaşıntı, gerilim, anksiyeteye yol açar. Ruhsal gerilim ve depresyon hastalığı daha da şiddetli hale getirirken, bedenin savunma sisteminde hastalığa neden olan dengesizlik de giderek artar. Bozulan istikrar de hastalığın şiddetli ve kronik hale gelmesini sağlar. Bu bir kısır döngü oluşturur.” Erken teşhis ve tedavi ile bu kısır döngü kırılmaz ise hastalık hem şiddetlenir hem de astım üzere başka hastalıkların oluşmasına neden olabilir diye uyaran Prof. Dr. Borlu: “Erken yaşta atopik dermatit, daha sonra alerjik nezle, göz nezlesi ve astım oluşmasına da atopik yürüyüş ismi verilen sistemin neden olduğu düşünülür. Bu nedenle erken teşhis, tedavi ve tedbirler son derece kıymetlidir. Tedavinin birinci etabı kişi ve ailenin eğitimidir.”
Hastalığın psikososyal tesirleri de olduğunu kelamlarına ekleyen Prof. Dr. Borlu, “Psikososyal gerilimin de hastalığı arttırıcı tesirleri vardır. Bu nedenle psikososyal dayanak, gerilimden uzaklaşma tedavide katkı sağlayıcı ögelerdir. Lakin bariz bir psikiyatrik hastalık yoksa bu nedenle mutlak bir psikiyatri konsültasyonu ve psikolog ile görüşme zarurî değildir. Aile ve tabip tarafından bu psikososyal takviyenin sağlanması kâfi olabilir” dedi.
Alerjen özelliği besbelli olan eşya ve unsurlara dikkat
Prof. Dr. Murat Borlu: “Hastalık alerjik ve savunma sistemlerindeki dengesizlik nedeni ile oluşsa da hastaların hepsinde geçerli olan, besbelli alerjenler bulunmayabilir. Ayrıyeten değişen sistemlere ve tetikleyicilere bağlı olarak bu alerjenler de vakit içinde değişebilir. Hastalığın alerjik sistemlere dayanmasına bağlı olarak yanlış bir anlayış ile sıklıkla alerji testleri yapılsa da aslında teşhis ve tedavi yönlendirmede bu testlerin rolü kısıtlıdır. Gereksiz yapılan testlerin hastaların derilerinin daha hassas ve alerjik olmasına sebep olma talihi da vardır. Bununla birlikte alerjen özelliği bariz olan yün, konut tozu, deriyi kurutucu sabun ve deterjanlardan uzak durmak gerekir.” Hastanın yünlü giysiler yerine pamuklu giyinmesi, yün yatak yorgan ve yastıktan uzaklaşması, odasının sık havalandırılması, odada az halı bulundurulması, sabun ve deterjanların kokusuz renksiz ve yumuşatıcı özellikte olmasına dikkat edilmesi, giysilerin gerekirse saf toz sabunla yıkanmasına dikkat edilmesi yararlı tedbirlerdir. Yiyecek alerjisi besbelli olmayabilir lakin potansiyel olarak deniz eserleri, kabuklu ve tropikal yiyeceklere hastalığı tetikleme açısından dikkat edilmelidir.”
Hijyen tedbirleri atopik egzamayı tetikleyebilir
Virüsten korunmak için en kıymetli önlemin el yıkmak olduğunu artık hepimiz biliyoruz. Fakat egzama üzere cilt rahatsızlığı olan şahıslarda eller sık sık yıkandıkça kuruma meydana gelebilmektedir.
Covid-19 devrinde sık sık ellerin yıkanması, sık deterjan sabun maruziyeti ve kolonya ile temasın arttırılması atopik dermatiti tetikleyebildiğinin altını çizen Prof. Dr. Murat Borlu: “Bu nedenle derinin bu unsurlarla temas eden yerlerinin ve kuru bölgelerinin sık sık nemlendirilmesi, gerekirse temasın azaltılması için bariyer kremlerin kullanılması önerilebilir.”
Atopik dermatit endüstriyel toplumlarda giderek artıyor
Hijyen teorisine nazaran erken yaşlarda enfeksiyon hastalıkları ile karşılaşmayan bünyelerde alerjik düzeneklerin yük kazanmasına bağlı atopik dermatit (egzama) üzere hastalıkların görülme bahtının yükseldiğini vurgulayan Prof. Dr. Borlu: “Ülkemizde de giderek endüstriyel toplum tartı kazanmaktadır. Bu nedenle geçmiş yıllara nazaran atopik dermatit bilhassa şiddetli formlarıyla daha sık karşılaştığımız söylenebilir. Erken teşhis ile hastaların belirlenmesi, gerekli eğitimlerin verilerek önlemlerin alınması, tetkiklere ve testlere gerekli durumlarda başvurulması, basamaklı ve algoritmik tedavinin planlanması son derece değerlidir.”
Hibya Haber Ajansı
