Kornea rahatsızlıkları ortasında yer alan ve görme kaybına yol açabilen keratokonus hastalığının erken teşhisi büyük ehemmiyet taşıyor. Bilhassa 10-20 yaş aralığında süratli bir biçimde seyreden keratokonus hastalığının ilerlemesi “Korneal Çapraz Bağlama” (Corneal Cross-linking) formülüyle durdurulabiliyor. Korneayı daha sıkı ve sağlam bir yapıya dönüştüren cross-linking tedavi süreci sonrasında hastalar kısa müddette sıhhatine kavuşabiliyor. Memorial Ankara Hastanesi’nden Prof. Dr. Koray Gümüş, ketarokonus hastalığının ilerlemesinin durdurulmasında kullanılan cross-linking tedavi formülü hakkında bilgi verdi.
Keratokonusun ilerlemesi kornea nakline kadar gidebilir
Göz küresinin en öndeki saydam katmanı olan ve etraftaki cisimleri görmeyi sağlayan korneanın öne yanlışsız bombeliğinin artması (sivrileşmesi) ve tıpkı vakitte incelmesi ile kendini gösteren hastalığa “keratokonus” ismi verilmektedir. Görme düzeyi ve kalitesinde önemli düşüşe sebep olan keratokonus, süratli bir formda ilerleme gösteren ve erken teşhisin büyük ehemmiyet taşıdığı bir hastalıktır. Tedavi edilmediği takdirde kornea nakline sebep olabilen keratokonusun ilerlemesi cross-linking tedavi idaresiyle durdurulabilmektedir.
Cross-linking ile kornea daha sıkı ve sağlam bir yapıya dönüşür
Temel olarak keratokonus hastalığının ilerlemesini durdurmak için, riboflavin ve ultraviyole A ışını kullanılarak yapılan cross-linking tedavisi, korneada yer alan kollajen yapılar ortasındaki çapraz bağ sayısını artırarak, korneanın daha sıkı ve sağlam bir yapıya dönüşmesini sağlamaktadır. Keratokonusun bir versiyonu olan pellüsid marjinal dejenerasyonda da (PMD) kullanılabilen cross-linking tedavi formülü, bilhassa Excimer Lazer sonrası oluşan ektazilerde de hayli tesirlidir.
Cross-linking tedavisi iki etapta gerçekleştirilir
Çoklukla ameliyathane koşullarında uygulanan cross-linking tedavisi, temel olarak iki basamakta gerçekleştirilmektedir. Birinci etap, kornea santralindeki kornea epitelinin 8.5-9 mm çapında olacak biçimde kazınmasının akabinde, korneaya 20-30 dakika sürecek halde belli aralıklarla (2-5 dakika) riboflavin solüsyonunun damlatılmasıdır. Bu basamağın sonunda kornea kalınlığı kesinlikle ölçülmeli ve en ince kornea kalınlığının en az 400 mikron olduğundan emin olunmalıdır. Zira ışın tedavisinin başlatılabilmesi için korneanın en ince noktasının 400 mikronun üzerinde olması gerekmektedir. Şayet kornea kalınlığı 400 mikronun üzerindeyse ikinci basamak olan UV-A ışın tedavisine başlanmaktadır. Işın tedavisinin mühleti de 3-30 dakika ortasında değişkenlik göstermektedir.
Çocuklar ve yetişkinlerde tedavi farklı müddetlerde uygulanabilir
Standart protokolde ışın tedavisinin mühleti 30 dakikadır ve bu müddet çoklukla progresyonun en riskli olduğu 18 yaş altındaki hastalarda tercih edilmektedir. Günümüzde, erişkin hastalarda hızlandırılmış protokoller (9-10 dakikalık ışın süreleri) kullanılmaktadır. Süreç bittiğinde kornea düzgünce yıkandıktan sonra, kalınlık ölçümü yapılarak göze bandaj kontakt lens takılmaktadır.Epitelin güzelleşmesini hızlandıran ve hastanın şikayetlerini azaltan bandaj kontakt lens, epitelin kapanması sağlanana kadar (3. ve 4. güne kadar) beğenilen tutulmakta ve sonrasında gözden çıkartılmaktadır.
Cross-linking sonrası hastalar birebir gün konuta gidebilir
Süreç öncesinde ve sırasında aralıklarla damlatılan anestetik damlalar nedeniyle epey konforlu bir metot olan cross-linking sürecini hastalar çok rahat bir formda tolere edebilmektedir. Lakin süreç sonrasında epitel güzelleşmesi tamamlanana kadar hastalarda yanma, batma, sulanma, kızarıklık ve ağrı şikayetleri oluşabilmektedir. Çoklukla süreçten sonra hastanede yatışa gerek kalmamakta, hastalar tıpkı gün meskenlerine gidebilmektedir.
Cross-linking sonrası rutin denetimler aksatılmamalı
Bu süreci yaptıran bireylerin süreçten sonraki 4. gün, birinci ve üçüncü aylarda ve takip eden aylarda (3-6 ayda bir) rutin denetimlerini aksatmaması gerekmektedir. Bununla birlikte hastaların süreç sonrası 1-2 ay müddetle bulanık görme şikayetlerinin olabileceği ve bu bulanıklığın ekseriyetle süreksiz olduğu anlatılmalıdır.
Gerekli şartlar sağlandığında hayli inançlı ve tesirli bir süreç
Cross-linking tedavisi; süreç öncesi değerlendirmenin ayrıntılıca yapıldığı, gerçek hastanın seçildiği, kaliteli aygıt ve solüsyonun kullanıldığı ve hijyen kurallarının aksatılmadığı durumlarda hayli inançlı ve tesirli bir süreçtir. Süreç için bu mevzuda deneyimli grupların yer aldığı tam donanımlı merkezlerin seçilmesi kıymetlidir.
Cross-linking ile Excimer Lazer birlikteliği mümkün olabiliyor
Son yıllardaki çalışmalar ışığında, uygun hastalarda cross-linking ile PRK ya da ‘no-touch laser’ süreçleri birlikte yapılabilmektedir. Bilhassa erken teşhis almış, kornea kalınlığı yüksek hastalarda bu iki süreç kombine edilebiliyor. Bu iki süreci bir ortada yapmanın hedefi ise hem korneayı daha sağlam bir hale getirmek hem de kornea haritasında ve refraksiyon derecelerinde (miyop ve astigmatizmada) minimal bir düzeltme yaparak hastaların görme seviyesini artırmaktır.
Keratokonusta erken teşhis ve müdahale en değerli ögedir
Korneasında leke ya da çatlaklık olan ve korneası çok incelmiş ileri evre keratokonus hastalarında cross-linking uygulanamamakta ve bu hastaların büyük bir kısmında kornea nakli gerekmektedir. Bu nedenle keratokonus hastalığında erken teşhis ve erken müdahale son derece kıymetlidir.
Hibya Haber Ajansı