Her yıl kasım ayının üçüncü çarşambası Dünya KOAH Günü olarak anılıyor. Önemsenmeyen, doktora gidilmeyen, bazen de astım ile karıştırılan Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı’nın (KOAH), Dünya Sıhhat Örgütü datalarına nazaran dünyada en fazla vefata yol açan 5 hastalıktan biri olduğunu belirten Anadolu Sıhhat Merkezi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Esra Sönmez, “Öksürük, balgam çıkarma, nefes darlığı üzere şikayetleri yıllar içinde sinsice ilerleyen KOAH’lı hastalar tabibe başvurmakta gecikiyor ve bu da tedavi sürecinin daha şiddetli geçmesine neden oluyor. Erken teşhis ve uygun tedavilerle ilerlemesini yavaşlatmak mümkün” açıklamasında bulundu.
KOAH, akciğerlerdeki hava yollarının daralmasına bağlı olarak, nefes alıp verme sırasında hava akımının kısıtlanması ile karakterize bir hastalık. KOAH’ın toplumda çok yaygın olsa da gereğince tanınmadığını söyleyen Anadolu Sıhhat Merkezi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Esra Sönmez, “Oysa değerli bir sorun; kalıcı işgücü kayıplarına neden oluyor, hastayı diğerlerine bağımlı hale getirebiliyor” dedi. Dr. Esra Sönmez, en sık sigara kullanımının yol açtığı ve dünyada mevt nedenleri ortasında birinci sıralarda görülen KOAH’ı 7 soruyla özetledi.
Hangi durumlarda KOAH’tan şüphelenmeliyiz?
Kış aylarında daha bariz olan öksürük, sabah balgam çıkarma, nefes darlığının giderek artması, yaşıtlarına nazaran efor kapasitesinde düşme yaşayan bir kişi risk faktörlerini de taşıyorsa KOAH’tan kuşku edilmelidir.
Sigara dumanına maruz kalanlarda da KOAH gelişebilir mi?
Daima pasif olarak sigara dumanına maruz kalan şahıslarda de KOAH gelişebiliyor. Ayrıyeten KOAH’ın, kimyasal dumanlara ve organik tozlara maruz kalma sonucu da oluşabildiğini belirtelim.
KOAH tedavi edilmediğinde ya da tedavisinde geç kalındığında neler yaşanıyor?
Öksürük, balgam çıkarma, nefes darlığı üzere şikayetler sigaraya bağlı pak değişiklikler olarak algılandığı için hastalığın teşhisinde geç kalınıyor. Tedavi edilmediğinde yavaş yavaş ilerleyip orta ve ileri evrede alevlenmelerle kendini gösteriyor. Hastanın doktora gidiş sebebi de birçok sefer bu alevlenmeler. Süratle berbatlaşan birden fazla hasta ya hastaneye yatıyor ya da ağır bakıma muhtaçlık duyuyor. Teneffüs işlev testleri, akciğer grafisi üzere görüntüleme usulleri sayesinde hastalığın şiddeti, evresi belirlenerek, en uygun tedavi ve takip planı hazırlanmalıdır.
Tedavisinde nasıl bir yol izleniyor?
Şayet hastaya birinci sefer teşhis konuyorsa ve hasta erken evrede ise, yapılabilecek en kıymetli tedavi sigarayı bıraktırmaya yönelik olacaktır. Hasta ileri evrede ise, o vakit birinci olarak hastayı, hastalığı ve oluşabilecek komplikasyonlar konusunda bilgilendirmek kıymetli. İlaç tedavisi, gerekirse oksijen tedavisi ya da teneffüs takviyesi, teneffüs fizyoterapisi, beslenme ve diyet, uygulanan tedavi metotlarının başında geliyor. Olağan bu periyotta hastalara, KOAH’ın her evresinde olduğu üzere sigarayı bıraktırmak çok kıymetli.
KOAH hastaları COVID-19’u daha ağır mı geçiriyor?
KOAH’ta gerek bronş duvarlarında yer alan hami bariyerlerdeki yıkım, gerekse akciğer dokusundaki hasar kişiyi enfeksiyonlara daha açık kılıyor ve gelişen enfeksiyonların güzelleşme süreci de daha uzun oluyor. COVID-19 çalışmalarında, KOAH varlığının COVID-19 enfeksiyonunun daha ağır ve daha ölümcül seyri için değerli bir risk faktörü olduğu gösterildi. Çalışmalarda 45 yaş üzeri, sigara içen KOAH’lı hastalarda KOAH’ın şiddetiyle orantılı olarak vefat oranları yüzde 55-60’a kadar tırmanabiliyor.
KOAH hastaları COVID- 19’dan nasıl korunmalı?
KOAH hastaları bireylerle inançlı aralıklarını muhafazalı ve en kısa mühlet içinde en az beşerle temas ederek konuta dönmelidirler. Sigara kullanmaya devam eden KOAH’lı hastaların bir an evvel sigarayı bırakmaları gerekir. Enfeksiyonlarla savaşta bağışıklık sisteminin güçlü olması çok kıymetli; bu sebeple bağışıklığı artıran sağlıklı beslenme, nizamlı idman, nizamlı ve kâfi uyku üzere temel ögelere da dikkat edilmelidir.
Bir KOAH hastası hayat kalitesini nasıl yükseltebilir?
- Sigara içmeyerek
- COVID-19, grip ve zatürre aşılarını yaptırarak
- KOAH ilaçlarını aksatmayarak
- Tertipli, hafif idmanlar yaparak Sağlıklı ve istikrarlı beslenerek
- Gerilimden mümkün olduğunca uzak durarak
- Hekim öneriyorsa daima oksijen tedavisi alarak
- Atakları azaltıcı tedbirler alarak
Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı