Pandemi döneminde beslenme gerçekleri ve bilimsel iletişimin önemi
Pandemi periyodunda beslenme ve bu hususta medyada yer alan sayısız haberin ne derece bilimsel gerçekleri yansıttığı konusunda alanında …
Pandemi periyodunda beslenme ve bu hususta medyada yer alan sayısız haberin ne derece bilimsel gerçekleri yansıttığı konusunda alanında düzenlenen en kapsamlı milletlerarası konferans Sabri Ülker Vakfı tarafından düzenlendi. Beslenme ve irtibat alanlarında Türkiye’den ve yurtdışından uzman isimlerin konuşmacı olarak yer aldığı konferansta konuşan Bilim Heyeti Üyesi Prof. Serhat Ünal, korona aşısında son devir çalışmalarla ilgili bilgi verirken, güçlü bir bağışıklık sisteminin kıymetine dikkat çekti.
17-18 Kasım tarihleri ortasında dijital olarak düzenlenen Beslenme ve Sıhhat İrtibatı Konferansı’nda, bilimsel bilgi irtibatının ve medya okuryazarlığının toplum sıhhatinin geleceği için çok büyük ehemmiyet taşıdığı, bilgi kirliliği sonucunda hastalığa yakalanma riskinin arttığı belirtildi.
Toplumda besin, beslenme ve sıhhat hususlarındaki bilimsel bilgilerin temel alınması emeliyle projeler yürüten Sabri Ülker Vakfı’nın mesken sahipliğinde dijital olarak gerçekleşen Beslenme ve Sıhhat İrtibatı Konferansı, 17-18 Kasım’da dünyaca ünlü uzmanları bir ortaya getirdi.
T.C Sıhhat Bakanlığı Bilim Şurası Üyesi olan ve kendisi de COVID-19’a yakalanıp hastalığı yenen Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Kısmı Lideri ve Aşı Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Serhat Ünal, insanlığın yüzyıllar uzunluğu veba, kolera, sıtma, SARS üzere birçok hastalıkla uğraş ettiğini ve koronavirüsün aslında sürpriz olmadığını belirtti. Dünyanın koronavirüse karşı iş birliği yaptığını lakin gelinen nokta prestijiyle salgının durdurulamadığını belirten Prof. Ünal, şunları söyledi:
“Salgının durdurulması için maske, uzaklık ve el hijyeni kaide. Lakin tüm dünyada bu önlemler düzgün bir halde uygulanamadı. Virüsün mutasyona uğraması, sürü bağışıklığı, faal tedavi ve ilaç üzere seçenekler konuşulsa da, bu iş aşıyla hallolacak üzere duruyor. Aşıda umut vardır ancak immün (bağışıklık) sistemini kuvvetli tutmak da çok kıymetli. Koronavirüs dünyayı yakıp yıkmaya devam ediyor. Maske, uzaklık ve el hijyeninden vazgeçemeyiz. Temel sağlıklı ömür kurallarını unutmamamız gerekiyor. Sistemli sıhhat denetimleri, mümkünse gerilimden uzak durmak, nizamlı antrenman yapmak, nizamlı uyku, sağlıklı ve istikrarlı beslenmek çok kıymetli. Sağlıklı bir beden, sağlıklı bir immün sistemi demektir. Yeterli çalışan bir immün sistemi de koronavirüs başta olmak üzere tüm hastalıklara karşı en değerli gücümüzdür. C ve D vitaminlerinin bu hastalıkla çabada son derece değer taşıdığı bilimsel olarak kanıtlandı. Bu vitaminlere ek olarak yer vermek de çok değerli.”
Konferansta,Hohenheim Üniversitesi Biyolojik Kimya Kısmı ile Beslenme ve Besin Güvenliği Merkez Başkanı Prof. Hans Konrad Biesalski, Sabri Ülker Vakfı Bilim Şurası Üyesi Dr. Julian D. Stowell, İstinye Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Sıhhat Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Kısmı Öğretim Üyesi Prof. H.Tanju Besler, Türkiye Diyabet Vakfı Başkanı Prof. Temel Yılmaz, Doğu Akdeniz Üniversitesi Sıhhat Bilimleri Fakültesi’nden Prof. İrfan Erol, Uzman Diyetisyen Selahattin Dönmez ile Diyetisyen Berrin Yiğit de bağışıklık sistemi, kronik hastalıklar, duygusal açlık, tanınan diyetler, besin okuryazarlığı ve yanlışsız bilinen yanlışlar üzere temel hususları örneklerle anlattı. Hohenheim Üniversitesi Biyolojik Kimya Kısmı ile Beslenme ve Besin Güvenliği Merkez Başkanı Prof. Hans Konrad Biesalski, D vitamini eksikliğinin COVID-19 hastalığının şiddetini artırabileceğine dikkat çekerek, iç yerlerde fazla vakit geçirenlerin de risk altında olduğunu vurguladı.
Pandemi süreci alışkanlıklarımızı da değiştirdi
Konferansta paylaşılan son periyot bir araştırmada, pandemi devrinde sağlıklı ömür ve beslenmeyle ilgili pek çok alışkanlığın değiştiği de belirtildi. Türkiye’de yapılan çalışmaya nazaran pandemi devrinde;
*Sağlıklı beslenme eğilimi %19’dan %25’e yükseldi.
*Halkın %50’si 4 kilo aldığını, %10’u ise 4 kilo verdiğini belirtti.
*Atıştırma sıklığı %45; yatmadan 1-2 saat evvel atıştırma sıklığı %10 arttı.
*Sık yemek pişirenlerin oranı %33’ten %80’e yükseldi ve yemek pişirmede sıhhat hassasiyeti %91’lere ulaştı.
*Öğle yemeğini geç kahvaltı sebebiyle atlayanların oranı %32 arttı.
*Gıda desteği kullanım oranı %51’den %60’a yükseldi.
*Pandemi sebebiyle uyku tertibi %75 oranında bozuldu.
*Egzersiz yapanlar alışkanlıklarını korurken, konutta spor yapanların oranı %54’ten %90’a yükseldi.
Medya okuryazarlığı konusunda daha seçici olmak gerekiyor
Konferansın ikinci gününde, bilimsel bilginin pandemi ile çabada değerine dikkat çekilirken, vatandaşlar bu hususta bağlantı kanallarında yer alan bilgilerin bilimsel olup olmadığını ayırt edebilmek için medya okuryazarlığı konusunda daha seçici olmaya davet edildi. Harvard Üniversitesi Sıhhat İrtibatı Departmanı’ndan Prof. K. Vish Viswanath, Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı ve Oxford Üniversitesi CRIC Merkezi Kıdemli Üyesi Prof. Deniz Ülke Arıboğan, Dünya Gazetesi İdare Konseyi Başkanı Hakan Güldağ, Bağlantı ve İşletme Bilimleri Enstitüsü Kurucusu Prof. Ali Atıf Bir, Aarhus Üniversitesi MAPP Araştırma Merkezi Direktörü Prof. Klaus Grunert, British Nutrition Foundation (İngiliz Beslenme Vakfı) Eğitim Kısmı Yönetici Direktörü Roy Ballam, Science Media Center (Blim Medya Merkezi) Kıdemli Medya Uzmanı Fiona Lethbridge, FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık ile FAO destekçisi Beslenme ve Diyet Uzmanı Dilara Koçak’ın konuşmacı olarak yer aldığı 2’nci günde, bilimsel bilgi bağlantısının ve medya okuryazarlığının toplum sıhhati için ehemmiyeti konuşuldu.
Harvardlı Prof. Viswanath: Kelam sahibi olanlar bir şeyi yazmadan evvel bilimselliğini kesinlikle denetim etmeli
Harvard Üniversitesi Sıhhat Bağlantısı Departmanı Profesörü K. Vish Viswanath, yaşadığımız çağda bilim bağlantısının zorluklarını ve fırsatlarını anlattığı konuşmasında, “21.yy’da en büyük zorluklardan biri bilgi ekosisteminin kompleks yapısı. Doğruluğu kanıtlanmış haberin tarifi için birçok farklı görüş ve bakış açısı var. Toplumun bilimi anlamasında toplumsal ve ruhsal bariyerler mevcut. Bunlar da insanların gerçek bilgiye bakışları üzerinde tesirli oluyor. Bu durumun tahlili için irtibat kanallarında kelam sahibi olanların bir bilgiyi yaymadan evvel onun bilimselliğini tartması, toplum sıhhatinin geleceğinde çok değerli bir rol oynuyor” dedi.
Prof. Deniz Ülke Arıboğan: Bilgi kirliliği toplumu ilgilendiren her hususta halkı yanılgıya düşürüyor
Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı ve Oxford Üniversitesi CRIC Merkezi Kıdemli Üyesi Prof. Deniz Ülke Arıboğan ile Dünya Gazetesi İdare Heyeti Lideri Gazeteci Hakan Güldağ’ın katıldığı, ‘İletişimde Bilgi Kirliliğinin Toplum Üzerine Etkileri’ başlıklı oturumda ise bilginin toplumlar üzerindeki tesiri her istikametiyle ele alındı. Prof. Arıboğan, bilgi kirliliğinin sadece halk sıhhati alanında değil toplumu ilgilendiren birçok mevzuda halkı yanılgıya düşürerek, iktisat ve siyaset alanında da toplumun yanlış yönlendirilmesine neden olduğunu belirterek, kamuoyunun karar alma süreçlerindeki gücünden bahsetti. Manipüle edilen içeriklerin toplumda bazen geri dönüşü çok sıkıntı olan dönüşümlere yol açabildiğini vurgulayan Prof. Arıboğan, kimi vakit saf görünümlü ‘yanlış bilgilerin’ toplumsal medya çağında çığ üzere büyüdüğünü lisana getirdi. Gazeteci Hakan Güldağ da Türkiye’de bilim gazeteciliğinin sıkıntılarını anlatarak, uzmanlaşmanın kıymetine dikkat çekti. Güldağ, gazeteciliğin son yıllarda internete kaydığını, bunun da farklı sıkıntıları beraberinde getirdiğini belirtti.
Dr. Ayşegül Selışık: 44 ülke dışarıdan besin takviyesine gereksinim duyuyor
FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık ile FAO destekçisi ve Beslenme Uzmanı Dilara Koçak ise, tarım ve beslenme gerçekleri üzerine son periyot gelişmelerini aktardı.
Dr. Ayşegül Selışık dünya genelinde 185 ülkede COVID-19 bulunduğunu, bunlardan 44 ülkenin dışarıdan besin dayanağına muhtaçlık duyduğunu aktardı ve global besin ticaretinin sekteye uğraması halinde bu ülkelerin çok sıkıntı durumda kalacağını vurguladı. Türkiye’nin dünyanın en büyük yedinci tarım üreticisi olduğunu söyleyen Selışık, “Global dalgalanmalardan etkilenmemiz güçlü bir mümkünlük. Fakat besin arzı ve güvenliğinde kısa ve orta vadede bir meşakkat beklenmiyor. Türkiye Avrupa, Orta Doğu, Avrasya ve Orta Asya’nın en büyük besin tedarikçilerinden biri. Nakliye yolları tıkanırsa üretici de olumsuz etkilenecek” dedi. Karşılaşılacak zorlukların aşılması için birtakım teklifler sunan Selışık, “Gıda zincirinde sevkiyat ve teslimat için erişim noktaları planlanmalı. Bağlantısı kolaylaştırmak için dijital uygulamalar geliştirilmeli. COVID-19 sürecinde yaşanan arz zincirlerindeki kesintiler ve karantina tedbirleri besin kaybı ve israfında değerli artışlara neden oldu. Bu nedenle, özel dalın de iştirakiyle yenilikçi iş modelleri oluşturulmalı ve bu modeler yeni yaklaşımlarla finanse edilmelidir. Ayrıyeten, besin bankacılığı seçeneği değerlendirilmeli” diye konuştu.
Hibya Haber Ajansı
