Korona virüste ek tedbirler panik havasını arttırabilir
Pandemide dünya genelinde hadise sayıları artmasıyla, ek önlemler de uygulanmaya başladı. Yapılabilecek kısıtlamalara ve tedbirlere karşı …
Pandemide dünya genelinde hadise sayıları artmasıyla, ek önlemler de uygulanmaya başladı. Yapılabilecek kısıtlamalara ve tedbirlere karşı insanlardaki reaksiyonun de değişiklik gösterebileceğini belirten Bahçeşehir Üniversitesi Psikoloji Kısmı Öğr. Üyesi Dr. Beyza Zirve, uygulanacak yeni önlemlerin ya da hastalığın seyrinin negatif istikamette seyretmesinin insanlarda panik havasını yaratabileceğini söyledi. Zirve, “Fazlasıyla endişe yayan bildiriler ve manzaralar, fazla optimist sözler, kimsenin kurallara uymadığını ima eden cümleler ekseriyetle tam zıddı bir tesire neden olabiliyor” diyerek değerli ikazlarda bulundu.
“Sosyalleşmenin azaltılmasına yönelik bildiriler verilmesi yanlış”
Sıhhat bölümünün pandemi konusunda muhakkak bir deneyimi olduğunu ve bir tehdit altında neler yapılacağının aşağı üst bilindiğini belirten Dr. Beyza Zirve şunları söyledi: “Diyelim kestirim edilen ikinci dalga, birincisinden çok daha farklı ve negatif tarafta seyrediyor o vakit bu birincisi üzere bir panik havası yayabilir. Yaratmaz ise zati pek bir zahmet yok lakin yaratırsa o vakit bu süreçte birincisinde yapılan kimi kusurların yapılmaması elzem. Bunlardan biri, şahısların toplumsallaşmalarını azaltmalarına yönelik bildiriler vermek. Öncelikle insanın tabiatında toplumsallaşma olduğunu ve bunun temel bir gereksinim olduğunu görmek gerekiyor, münasebetiyle beşerler sosyalleşebilirler ancak bunu nasıl yaptıkları önemli. Yani yöntemsel bir bilgi ile çözülebilecek bir durum, insan tabiatına alışılmamış bir hale getirilmemeli. Salgını önleyen fizikî ara, toplumsal uzaklık değil. Şahıslardan ne kadar yapmaları sıkıntı bir şey istenirse bireyler o kadar durumu küçümseme ya da büyütme eğilimine girecek. Bu da iki durum doğuracak, ya küçümsedikleri için var olan tedbir ve tekliflere uymayacaklar ya da ziyadesiyle büyüttükleri için gerilim yaşayıp durumu gerçekçi bir yerde ele alamayacaklar”
“Bencilce düşünme salgının daha çok yayılmasına sebep oluyor”
Yetkililer tarafından verilecek bildirilerin lisanına dikkat edilmesini gerektiğinin altını çizen Dr. Zirve, “Şöyle bir durum kelam konusu, salgın var lakin siz aranıza dikkat ederek olağan hayatınıza da devam edin, maskenizi takın, deniyor. Siz şayet hiç meskenden çıkmamış iseniz bu kurallara uymak konusunda aslında istekli oluyorsunuz ta ki dışarı çıktığınızda maskesiz dolaşan ve aralığa dikkat etmeyen insanları görene dek. İşbirliğinin en temel unsuru, kişinin kendini, “enayi” üzere hissetmemesi. Siz o kadar efor harcar iken, kişinin maske takarak daima kendi nefesini soluması pek de hoş bir tecrübe değil, bu gayrete hiç girmeyen insanların varlığı aslında beraberce hareket etmeyi engellediği üzere işbirliğine yatkın bireyi de daha sonrasında bencilce davranmaya itiyor. Bu bencilce düşünme ve davranma stilinin varlığı ise salgının daha çok yayılmasına ve uzun vadede bu sorun ile yaşamamıza sebep olabiliyor” halinde konuştu.
““Covid ile ilgili mizahi içerikler itici algılanabilir””
Mizahın insan psikolojisine tesirinden bahseden BAU Öğr. Üyesi Dr. Beyza Zirve, “Mizah var olan paniği azaltabilir lakin birebir vakitte olayın ciddiyetini algılamayı da engelleyebilir. Unutmamak gerekir ki mizah en çok yaşı genç kitlenin ilgi alanına hitap edecektir fakat COVID ile ilgili tedbirlere de en az uyan kitle de kendisine bir şey olmayacağını düşünen genç kitle. O açıdan mizahi içeriği olan bildiriler üretmenin iki ucunun da olduğunu fark etmek yararlı olacaktır. Bu manada, son vakitlerde yapılan bir çalışmadan bahsedeyim. Şahısların COVID virüsü ile ilgili varolan espritüel içerikleri nasıl algıladıkları incelenmiş ve sonuçlar şahısların bu cins bildirileri eğlenceli bulmanın yanı sıra itici algıladığını da göstermiştir ve bu, bayanlar ve yaşı ileri olan bireyler tarafından daha çok bu türlü algılanmıştır. Aslında şunu söylemek en doğrusu olacak sanırım, hiç bir ileti tüm davranışları değiştirecek güce sahip değil, ister mizahi öge içersin ister diğer ögeler içersin. Kitle davranışını belirleyen çok farklı faktörler var ve bunların her birine eğilmek gerekiyor” tabirlerini kullandı.
Son olarak yararlı olmayan, dehşet yayan ileti ve manzaralardan bahseden Dr. Beyza şöyle konuştu, “Fazla optimist tabirler, kimsenin kurallara uymadığını ima eden cümleler çoklukla tam zıddı bir tesire neden olabiliyor. Örneğin, maskesiz dolaşmayın birbirinizi düşünün demek yerine toplumun büyük çoğunluğu maske takmanın ve fizikî aralığın salgının önlenmesinde tesirli olduğuna inanıyor, demek daha tesirli. Zira çoğunluğun davranış ve niyetini iletmiş oluyorsunuz ve bu da şu açıdan tesirli, kimse toplum tarafından dışlanmak istemez. Şahıslar herkesin işbirliği yaptığını bildiği vakit işbirliğine giriyorlar bunu da en çok sağlayan ögeler “görünürlük” ve “tanımlayıcı normlar” yani çoğunluğun ne yaptığını bilmek. Bir öbür noktada ahlaki karar verme süreçleri, şayet ortada bir belirsizlik kelam konusu ise bireyler çok daha kendileri odaklı düşünebiliyorlar lakin davranışlarının sonucunun diğerine ziyan verebileceğine odaklanırlarsa bu sefer belirsizlik tam zıddı bir tesire sahip olabiliyor ve bireyler daha çok diğerlerini düşünerek hareket edebiliyorlar.”
Hibya Haber Ajansı
